MESUDE DEMİR
@mesudedemirr
Avrupa Kalp Dergisi’nde (European Heart Journal) yeni yayınlanan bir araştırma erkek vücut geliştirme sporcularındaki ani kalp ölümlerini ortaya koydu.
Özellikle profesyonel (yarışmacı) vücut geliştirmeciler ciddi kalp sorunlarıyla karşı karşıya.
Yoğun antrenmanlara sık kullandıkları anabolik steroidler de eklenince risk büyüyor.
Yolun yarısında ölüyorlar: Ortalama ölüm yaşı 35
Yoğun egzersiz ve aşırı kas geliştirmeyle ilgilenenlerin sayısı her geçen gün artıyor. Aslında fiziksel aktivitenin sağlık üzerindeki olumlu etkisi tartışılmaz. Ancak aşırı kas geliştirme çabasının bazı riskleri artırdığı endişesi de yok değil. Nitekim bu sporla uğraşanlarda görülen ani ölümler endişeleri haklı çıkarıyor.
Araştırmada 2005 ile 2020 arasında incelenen 20 bin 286 yarışmacı sporcuda ölüm oranı 100 bin sporcu yılı başına 81 olarak tespit edildi. (Diken’in notu: ‘Sporcu yılı’ bir istatistik terimi. Bir sporcunun bir yıl boyunca gözlemlenmesi ‘bir sporcu-yılı’ sayılır. Örneğin 10 bin sporcu bir yıl boyunca takip edilirse; bu 10 bin sporcu yılıdır.) Bunların yüzde 38’i ani kalp ölümü. Profesyonel vücut geliştiricilerde, amatörlere göre ani kalp ölümü riski beş kat daha yüksek. Bu sporcuların ortalama ölüm yaşı 35’ti.
Benzer sonuçları olan başka araştırmalar daha önce de yayınlandı. Ancak ilk kez bu kadar geniş bir seriye bakıldı, bulguları önemli ve saygın bir dergide yayınlanmaya değer görüldü.
Araştırmacılar ani ölüm riskini azaltmak ve güvenli spor için anti-doping politikaları, sağlık kontrolleri ve eğitim programlarıyla önleyici stratejiler geliştirmesini önerdi.
Sağlıklı kas, sağlıklı kalpte olur!
Kalp ve damar hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Meral Kayıkçıoğlu, özellikle profesyonel düzeyde yarışan vücut geliştiricilerin yoğun antrenmanlarına ek olarak sık kullanılan anabolik steroidler nedeniyle ciddi kalp sorunları yaşadıklarını söyledi. Nitekim sporculara yapılan otopsilerde kalp kası büyümesi ve kalın kalp duvarı sık görülen bulgulardı.
Anabolik steroidler erkek cinsiyet hormonu testosteronun sentetik varyasyonları. ‘Anabolik’ yapım-yapılanma anlamına geliyor. Bu steroidler protein sentezini artırarak özellikle kas dokusunun büyümesini uyarıyorlar.
Sağlıklı kasın sağlıklı kalpte bulunduğunu belirten Kayıkçıoğlu şöyle devam etti: “Bu sporcular vücutlarına çok fazla yük bindiriyorlar. Anabolik steroidleri inanılmaz kullanıyorlar. Aldıkları kas yapıcı başka maddeler (protein tozları vs.), enerji içecekleri vs. eklenince risk daha da büyüyor.”
Yüzde 75’inden fazlası anabolik steroidleri kullanıyor
Kasları büyütmek için kullanılan anabolik steroidler, kalp büyümesi, yüksek tansiyon, ani kalp ölümü riskine yol açabildiği gibi agresyon, depresyon, duygu durum dalgalanmaları, anksiyete gibi psikolojik etkileri de var. Profesyonel erkek vücut geliştiricilerin yüzde 75’inden fazlası bunları kullanıyor.
Çalışmada profesyonel ve amatör vücut geliştirmecilerde kas dismorfisi (bigoreksiya) gibi vücut algısı bozukluklarının, depresyon, düşük benlik saygısı, yeme bozuklukları gibi psikolojik sorunlarla ilişkili olduğu belirtiliyor.
Kayıkçıoğlu aşırı antrenman, doping ve sosyal baskının ruh sağlığını riske soktuğunu söyledi:
“Aşırı kas geliştirme takıntısı, yarışma baskısı ve sosyal medyada ‘ideal’ görünüm beklentisi, bazı sporcularda duygusal yıpranma, anksiyete, dürtüsellik hatta intihar eğilimine kadar götürebiliyor.
Çalışmada, bazı ölümlerin de intihar veya madde aşırı dozları gibi psikiyatrik zeminli nedenlerle ilişkili olduğu belirtilmiş.”
Böbrek sağlığı da bozuluyor
Öte yandan daha önce yapılan ve özellikle vücut geliştiricilerin otopsilerini analiz eden bir çalışmada, ortalama kalp kütlesinin normal referans değerlerinden yüzde 73,7 daha ağır ve sol ventrikül miyokardiyum kalınlığının yüzde 125 daha kalın olduğu gösterilmişti.
Yine bu yeni araştırmanın bir diğer dikkat çekici bulgusu böbreklerle ilgiliydi. Yüksek protein alımı, yoğun antrenman ve estetik amaçlı kilo kaybı ve dehidratasyon, sıklıkla diüretik ilaç alımı yoluyla, böbrekler üzerinde önemli bir zorlanma yaratabiliyor. Yine anabolik steroidler, akut ve kronik böbrek hastalıklarının gelişimiyle ilişkilendiriliyor.
Aşırı kaslı olma çabası psikolojiyi bozuyor
Söz konusu araştırmada intihar, cinayet, araç kazaları, aşırı doz ve zehirlenme gibi doğal olmayan ölüm nedenleri de gözlendi.
Araştırmacılara göre, vücut geliştirmenin zihinsel sağlık, risk alma davranışı ve bu trajik olaylara yatkınlığa yol açan psikososyal faktörler üzerindeki potansiyel etkisini kabul etmek gerekiyor:
“Aşırı bir fiziğe ulaşma çabası psikolojik sıkıntıya, beden memnuniyetsizliğine katkıda bulunabilir ve sporcular beden dismorfik bozuklukları geliştirebilir veya kötüleştirebilir. Bu psikolojik durumlar, potansiyel madde kötüye kullanımıyla birleştiğinde, farklı zihinsel sağlık bozuklukları riskini, dürtüsel veya kendini yıkıcı davranışlara yatkınlığı artırabilir.”
