İtalyan düşünür ve yazar Umberto Eco, Mussolini faşizminin yenilmesi ve yıkılmasına rağmen faşizmi mümkün kılan siyasal, toplumsal, kültürel zeminlerin halen varlığını koruduğunu ileri sürer. Ve faşizmin sonsuzluğuna vurgu yapar.
Eco, aktüel faşizmi 14 madde üzerinden açıklar. Bu özelliklerin bir sistem oluşturmadığını ve çoğu kere de birbirleriyle çeliştiğini yazar. Ama herhangi bir maddenin varlığı etrafında faşizm oluştuğunu belirtir.
Kısaca sıralarsak: Gelenek kültü, geçmişin ya da tarihin kutsanması; gelenekçilik ya da modern dünyanın reddi; irrasyonalizm ya da anti entelektüalizm; analitik düşünce ve eleştiriye kapalılık ya da katı sinkretist inanç; ırkçılık; ekonomik bunalım ya da politik bir aşağılanmanın yarattığı bireysel ve toplumsal düş kırıklığı ve çaresizlik; belirgin bir toplumsal kimlikten yoksunluğun yarattığı aynı ülkede doğmuş olmanın tırnak içindeki ayrıcalığı; kendini servet ve kudret tarafından aşağılanmış hissetme hali; yaşamın bir savaş olarak kodlanması; popüler seçkincilik; kahramanlık kültü ya da herkesin bir kahraman olması ve kahraman gibi eğitilmesi; maço kültürü; bir tür popülizm; kaba, içeriksiz, yoksullaştırılmış yeni bir söylem ve dil oluşturma.
Umberto Eco’nun faşizmi tanıyın diye belirttiği 14 madde güncelliğini koruyor. Söylediği gibi bazen bu maddeler birbiriyle çelişiyor, bazen iç içe geçiyor. Yeni ve geç faşizmin çok yüzlü ve çok yönlü karakteriyle yeniden biçimleniyor.
