ABD’nin 47’nci başkanı seçilen Donald Trump, bugünkü yemin töreniyle dört yıl aradan sonra resmen Beyaz Saray’a döndü.
Trump Aralık 2023’te Fox News’a konuşmuş ve ikinci başkanlık döneminin sadece birinci gününde ‘diktatör’ olacağına söz vermişti. Göreve geldiği ilk gün, 20 Ocak’ta, birçok idari emir çıkaracağını vaadetmişti.
O tarihten bu yana görevdeki birinci günü için verdiği sözler kartopu gibi büyüdü.
Trump’ın vaatleri arasında göçmen meselesi, federal hükümetin yeniden şekillendirilmesi gibi birçok mesele var.
78 yaşındaki Cumhuriyetçi, başkanlık yemini etti ve resmen göreve başladı.
Henüz görevdeki ilk saatlerinde bir dizi idari emir imzalaması bekleniyor.
Al Jazeera’nın haberine göre Trump, görevin ilk günü için 60 farklı söz verdi ve en fazla yüz idari emir imzalayacak.
İşte Trump’ın ilk görev günü için önemli bazı vaatleri:
Toplu sınır dışı
Trump’ın ana meselelerinden biri göçmen meselesi ve ABD’nin güney sınırındaki düzensiz geçişleri azaltmak.
Öyle ki 4 Kasım’da, seçim kampanyası boyunca verdiği bir sözü yinelemişti: ‘‘İlk günümde ABD tarihinin en kapsamlı suçluları sınır dışı etme operasyonunu başlatacağım. Onları dışarı atacağız. Atmalıyız.’’
Fakat Trump’ın böylesi büyük bir operasyonu nasıl yürüteceği veya finanse edeceğine ilişkin ayrıntılar belirsiz.
ABD hükümetine göre ülkede yaklaşık 11 milyon kayıtsız göçmen yaşıyor. Trump ulusal acil durum ilan edip askerleri devreye sokabileceğini belirtmişti.
Fakat Trump’ın hedef tahtasına kimleri koyduğu da belirsiz.
Kimi destekçisi tekmil kayıtsız göçmenlerin ‘suçlu’ olduğunu iddia ediyor. Kimiyse Trump’ın sadece hırsızlık veya saldırı gibi suçlardan hüküm giymiş kayıtsız göçmenleri sınır dışı edeceğini umuyor.
‘Müslüman Yasağı’
Trump birinci başkanlık döneminde (2016-2020) ‘Müslüman yasağı’ diye bilinen bir idari emir çıkarmıştı.
Bu yasakla birlikte Müslüman çoğunluklu Suriye, Libya, Yemen ve Sudan gibi birçok ülkeden insanların ABD’ye girişi kısıtlandı.
‘Müslüman yasağı’ Başkan Joe Biden döneminde iptal edildi.
Fakat Trump, ikinci döneminde bu yasağı tekrar yürürlüğe sokacağına söz vermiş ve ‘‘Mülteci kabullerini askıya alın ve teröristleri ülkemizden uzak tutun” demişti.
Eylülde Cumhuriyetçi bağışçılara da şöyle demişti: ‘‘Gazze gibi terörün kol gezdiği bölgelerden mültecilerin ülkemize yeniden yerleştirilmesini yasaklayacağız. Sınırlarımızı kapatacağız ve seyahat yasağını geri getireceğiz.’’
Vatandaşlığa kısıtlama
Trump’ın görevin ilk günü için değerlendirdiği idari emirlerden diğeriyse ABD vatandaşlığı almayı zorlaştırmak. Öyle ki yasadışı göçmenlerin çocuklarına vatandaşlık verilmesini reddediyor.
Fakat ABD anayasasının 14’üncü maddesine göre ülkede doğan herkes, ebeveynlerinin statüsüne bakılmaksızın vatandaş oluyor.
Rusya-Ukrayna savaşını bitirmek
Trump defalarca ‘ben başkan olsaydım Ukrayna ve Gazze’de savaş asla çıkmazdı’ iddiasını dillendirdi.
Trump göreve gelmeden bir-iki gün önce İsrail’in Gazze’deki yıkıcı operasyonlarını durdurmaya yönelik ateşkeste anlaşıldı. Fakat Rusya’nın 2022’de işgale giriştiği Ukrayna’da savaş sürüyor.
Trump ikinci başkanlık döneminde çatışmaları hızlıca sona erdireceğine söz vermişti.
Mayıs 2023’te CNN’e şöyle konuşmuştu: ‘‘Ben göreve gelince ilk 24 saat içinde savaş kesinlikle bitmiş olacak.’’
6 Ocak sanıklarını affetmek
6 Ocak 2021’de başkan Joe Biden seçimleri kazanarak Trump’ı başkanlık koltuğundan indirmişti.
ABD tarihinde ilk kez bir başkan, seçim yenilgisini reddetmişti. Trump seçimlerin hileli olduğunu iddia ederek destekçilerini kışkırtmıştı.
Bunun üzerine binlerce destekçisi, Biden’ın seçim zaferini reddettirmek için ABD Kongre Binası’nı basmıştı.
Fakat Trump, 6 Ocak 2021’de kongreyi bastıkları sırada tutuklanan kişileri, ‘siyasi mahkumlar’ ve ‘rehineler’ diye niteliyor.
Nitekim Trump, daha göreve geldiği ilk dakikalarda sanıklar için af yetkisini kullanacağına söz vermişti.
Pazar günü Trump’ın başkan yardımcısı J.D. Vance ise yalnızca ‘barışçıl göstericilerin’ affedilmesi gerektiğini belirtmişti.
Gümrük vergisini artırmak
Trump federal hükümette bazı değişiklikler yapmak istiyor.
Örneğin 14 Ocak’ta, göreve geldiği ilk gün gümrük vergisini, harçları ve yabancı kaynaklardan gelen tüm gelirleri toplayacak bir ‘dış gelir hizmeti’ kuracağını duyurmuştu.
Trump yerli üretimi artırmak için Çin mallarına yüzde 60’a kadar gümrük vergisi getirebileceğini de belirtmişti.
Ayrıca Meksika ve Kanada’yı sınır geçişlerini ve uyuşturucu kaçakçılığını önlemek için çaba göstermemeleri halinde yüzde 25 gümrük vergisi getirmekle tehdit etmişti.
