ABD Başkanı Donald Trump, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçebilmesi için başlatıp kısa süre sonra askıya aldığı ‘Özgürlük Projesi’ adlı operasyona yeniden dönmeyi düşündüğünü söyledi.
Trump, 4 Mayıs Pazartesi duyurduğu ‘Özgürlük Projesi’yle, savaşa doğrudan taraf olmayan ülkelerin Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemilerinin ‘güvenli şekilde’ çıkarılacağını söylemişti.
ABD başkanı, operasyonu Pakistan’ın talebi üzerine 36 saat sonra durdurduğunu açıklamıştı.
Dün, İran’ın resmi haber ajansı IRNA, savaşı sona erdirmek için ABD’nin sunduğu teklife Tahran’ın yanıt verdiğini duyurmuş, Trump ise Pakistan aracılığıyla iletilen yanıtı ‘kesinlikle kabul edilemez’ diye nitelemişti. Şu aşamada iki ülke arasındaki müzakereler çıkmaza girmiş görünüyor.
‘Daha geniş çaplı bir operasyonun sadece bir parçası olacak’
Amerikan Fox News kanalına konuşan Trump, bir yandan İran’la görüşmeler sürerken öte yandan Hürmüz Boğazı’nın petrol taşıyan ticari gemilere mümkün olduğunca açılması için çalışmaya devam edeceklerini belirtti.
79 yaşındaki ABD başkanı röportajında, ‘Özgürlük Projesi operasyonunu genişleterek yeniden başlatmayı düşündüğünü’ söyledi.
Trump ayrıca operasyonun bu kez ‘daha geniş çaplı bir askeri operasyonun sadece bir parçası olacağı’nı belirterek İran’a da gözdağı verdi.
ABD’nin bu adımlarının ardından İran’ın ne yapacağıyla ilgili “Pes edecekler” yorumunu yapan Trump, İran’ın mevcut liderleriyle görüşmelere devam edip etmeyeceği sorusunuysa “Anlaşma yapana kadar onlarla muhatap olmaya devam edeceğim” diye yanıtladı.
Ne olmuştu?
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a saldırdı; savaş, İran’ın misillemeleriyle bölge genelinde yayıldı. ABD ile İran arasında, 8 Nisan’dan bu yana ‘İsrail’in de uyacağı’ açıklanan bir ateşkes var.
ABD Başkanı Donald Trump, 4 Mayıs’ta Hürmüz Boğazı’nda ‘Özgürlük Projesi’ adıyla yeni bir süreç başlatacaklarını duyurdu ve savaşa doğrudan taraf olmayan ülkelerin boğazda mahsur kalan gemilerinin ‘güvenli şekilde’ çıkarılacağını aktardı.
ABD merkezli Axios‘a konuşan bilgi sahibi bir kaynak, Trump yönetiminden üst düzey bir ismin ‘Özgürlük Projesi’ hakkında İran’a özel bir mesaj gönderildiğini öne sürdü. Yetkili, İran’a plan hakkında bilgi verip gemilere müdahale etmemesi konusunda uyarmış.
Fakat uyarıya rağmen İran, Hürmüz Boğazı’nda ABD gemilerinin yanısıra ticari gemilere ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) bir dizi saldırı düzenledi.
CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper tehdidin tamamen bertaraf edildiğini söylerken Savunma Bakanı Pete Hegseth de ateşkesin halen yürürlükte olduğunu savundu.
Trump 6 Mayıs’ta ‘Özgürlük Projesi’ adlı operasyonu kısa süreliğine durduklarını duyurdu. 13 Nisan’dan bu yana İran limanlarına giden veya gelen gemilere uygulanan deniz ablukasınınsa süreceğini belirtti.
Gelişmeler savaşın diplomasiyle sonlanabileceği ihtimalini güçlendirirken İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, şunları söyledi:
“Biz sadece adil ve kapsamlı bir anlaşmayı kabul ediyoruz. Bize karşı başlatılan savaş, açık bir saldırganlık eylemi ve uluslararası hukukun net bir ihlalidir. Müzakerelerde meşru haklarımızı ve çıkarlarımızı korumak için elimizden gelenin en iyisini yapacağız.”
Axios, 6 Mayıs’ta ABD’nin savaşı sonlandırmak ve daha ayrıntılı nükleer müzakereler için Tahran yönetimiyle tek sayfalık mutabakat zaptı imzalamaya yakın olduğunu yazdı.
Konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara ve bazı ABD’li yetkililere dayandırılan haberde ABD’nin imza için İran’dan 48 saat içinde yanıt beklediği belirtildi.
7 Mayıs’ta İran Meclis Başkanı ve başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, Axios’un haberini alaycı bir dille yalanladı. İngilizce’de ‘sahte’ ve ‘uydurma’ anlamlarına gelen ‘faux’ kelimesi ve sitenin adına atıfla ‘Fauxios operasyonu’ diye yazdı.
8 Mayıs’ta ABD ve İran, ateşkese rağmen Hürmüz Boğazı ve çevresinde doğrudan çatıştı. Trump, karşılıklı saldırıya rağmen ateşkesin devam ettiğini söyledi.
