Türk Hava Yolları (THY) ölümcül kazalara karışan 737 Max tipi Boeing uçakları almaya hazırlanıyor. Fakat uçakların karıştıkları kazalar ve sürekli ortaya çıkan teknik sorunlar yolcularda kaygı yaratıyor.
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump’ı ziyaretinin ardından THY’nin 150’si kesin, 75’i opsiyonlu çok sayıda Boeing uçağı alacağını duyurmuştu.
BBC Türkçe’nin aktardığına göre THY’nin Kamuoyunu Aydınlatma Platformu’na yaptığı açıklamada 100’ü kesin, 50’si opsiyonlu olmak üzere uçakların 150 tanesinin 737 MAX tipi olacağı belirtildi.
Serinin MAX 8 ve MAX 10 varyantlarından alınacak uçakların 2029-2034 arasında teslim edilmesi bekleniyor.
Fakat satın alınması planlanan 737 Max tipi uçaklarda tasarım hataları tespit edilmiş, bu uçaklar 2018 ve 2019’da yaklaşık 200 kişinin öldüğü ölümcül kazalara neden olmuştu.
Şirket hisseleri büyük değer kaybeden Boeing, uçak yazılımını yeniden düzenleyip pilotlara eğitim vermiş, Max 737’lerse 2020’den sonra tekrar hizmet vermeye başlamıştı.
Boeing 737’in özelliği ne?
Boeing’in 737 MAX serisi aynı tasarıma sahip ve yalnızca gövde uzunluğu fark eden dört tip uçaktan oluşuyor.
Şirket internet sitesinde MAX-10’u ‘en kârlı tek gövdeli büyük uçak’ olarak tanıtıyor.
Tüm uçaklarda CFM International şirketinin ürettiği ‘LEAP-1B’ tipi motorlar kullanılıyor.
Boeing, bu motorların yanı sıra kanat ve gövde tasarımı sayesinde MAX ailesinin yüzde 20 daha az petrol tükettiğini söylüyor.
Max 737’nin kötü şöhreti: Yüzlerce kişinin öldüğü kazalar
Ekim 2018’de Endonezya’daki Lion Air’a ait 737 MAX 8 tipi uçak, Cakarta’dan kalktıktan kısa bir süre düştü, uçakta bulunan 189 kişi hayatını kaybetti.
Bu kazadan beş ay sonra Mart 2019’da Etiyopya Havayolları’na ait aynı tip uçak Addis Ababa’dan havalandıktan kısa bir süre sonra düştü ve 157 kişi daha hayatını kaybetti.
Kazaların ardından bu uçakların uçuşu, güvenlik incelemeleri nedeniyle yasaklandı. O tarihte THY filosunda bu uçaktan 12 adet vardı.
Pilotlar yazılımın ne işe yaradığını sonradan öğrendi
Şirket kazaların yazılımından kaynaklandığını açıkladı. Söz konusu uçakların motorunun eski modele oranla biraz daha önde ve kanatlara göre biraz daha yukarıda olmasının dengeyi etkilediği belirtildi.
Bu dengesizliğin uçuş sırasında uçağın hızını kesip düşmesine yol açmaması için araçlardaki MCAS adındaki sistem hakkında pilotlara yeniden eğitim verildi.
Bu sistem uçuş sırasında uçağın burnunu hafifçe öne eğmesi için kurulmuş, fakat pilotlar bunu yanlışlıkla kalkış sırasında yapınca kazalar meydana gelmişti.
Şirkete kazaların ardından 244 milyon dolar ceza kesildi.
Boeing MCAS yazılımını düzeltti ve eğitimlerin ardından uçaklar Kasım 2020’den itibaren tekrar havalandı.
Fakat 737 MAX’lerin başka sorunları da mevcut.
Uçakların acil çıkış kapısı koptu
2024’te Alaska Havayolları’na ait bir 737 MAX 9 uçağının acil çıkış kapısı, kalkıştan bir süre sonra gövdeden kopup düştü. Olay üzerine uçak acil iniş yaptı, ölen olmadı.
Daha sonra ABD’de farklı havayollarına ait toplam 171 adet Boeing 737 Max 9 uçağı hangara çekildi, yüzlerce uçuş iptal oldu.
Yapılan incelemelerde, kullanımdaki çok sayıda uçakta gevşek cıvata tespit edildi.
737 Max uçaklar Boeing tarihinde en hızlı satan uçak olmuş, kısa sürede 100 havayolu şirketi toplam 4 bin 500 uçak siparişi vermişti.
Şirket 2017’de değerini üçe katlamıştı.
Fakat kazaların ardından şirketin değeri Mart 2019 – Mart 2020 arasında yüzde 80 düştü ve bir daha asla eski seviyelerine ulaşamadı.
2024’ün en büyük siparişi de Pegasus’tan
Boeing 737 MAX serisinin 2024’teki en büyük siparişini Pegasus verdi.
Pegasus Aralık 2024’teki açıklamasında 100’ü kesin, 100’ü opsiyonel olmak üzere 200 adet MAX 10 sözleşmesi için 36 milyar dolar ödeneceğini, uçakların 2028’den itibaren teslim edileceğini duyurdu.
THY’nin filosundaysa Eylül 2025 itibarıyla 34 adet MAX 8, beş adet de MAX 9 var.
