Teknoloji nedeniyle giderek aptallaşıyor gibi görünüyoruz ama gidişatı durdurmanın yolları da var.
Oxford Sözlüğü Aralık 2024’te ‘brain rot’u yılın kelimesi seçmişti. Türkçesiyle ‘beyin çürümesi’, sosyal medyanın haddinden fazla eğlence amaçlı kullanımını ifade ediyor.
Beyin çürümesi her yere yayıldı, eskiden bilgi almak için baktığımız sosyal medya siteleri artık yapay zeka ve bilerek uydurulmuş yalanlarla dolu. Öte yandan evden markete giderken bile “Ne giysem?” diye yapay zeka sohbet robotlarına soruyoruz.
Yapay zeka bizim yerimize düşünüyor, bizi her yönden ‘besliyor’ gibi duruyor. Vox’un haberine göre bazıları ‘Aptallığın Altın Çağı’nda olduğumuzu bile söylüyor. Zira düşünceye yer kalmamış gibi…
Hafıza bozuklukları uzmanı Boston Üniversitesi’nden nörolog Andrew Budson’a göre ‘aptallaşma’yı durdurmak mümkün.
Budson’a göre hafıza dosya dolabına benzer. Bir şeye odaklanırsanız bu bilgi temporal lobunuzun derinliklerindeki hipokampus adlı yapıda depolanır. Burası görülen, duyulan, koklanan, düşünülen ve hissedilen ayrı ayrı unsurları toparlar ve birleştirir.
Beyin hafızanın şemalarını aktif bir şekilde yeniden oluşturur. Burada frontal loblar devreye girer. Bir nevi ‘kalite kontrol’ yapılır.
Beyin bir kassa eğitilebilir mi?
Uzmana göre beyin eğitilebilir. Eskisi kadar zeki görünmeme nedeni de biraz bu durumla ilgili.
Örneğin eskiden ortalama bir insan bir yerden bir yere giderken daha rahat yönünü bulabiliyordu, şimdiyse telefona bakmadan imkansız gibi.
Navigasyonla ilgili beyin kısmı birçok insanda küçülüyor. Bunun yerine kentte gideceğiniz yeri kendiniz bulsanız bir yerden sonra beyin bu duruma alışacak.
Ayrıca uzman şöyle diyor:
“Bahsetmek istediğim diğer bir konu günde bir saatten fazla televizyon izleyen insanların zamanla daha az zeki hale geldiği.
Abuk sabuk programları izlerseniz, beyin küçülür. Çünkü onu kullanmıyorsunuz.”
‘Beynin amacı etkileşim’
Budson’a göre beynin amacı sosyal etkileşim kurmak.
Bu yüzden de insanların penceresiz bir odada matematik çalışarak vakit geçirmesi gerektiğini söylemiyor; aksine, insanların içine karışmayı, insanlarla etkileşim kurmayı vurguluyor. Beyni en iyi kullanma yönteminin bu olduğunu belirtiyor:
“Televizyonu dahi arkadaşlarla izlerseniz… Bunu sosyal bir etkinlik haline getirip etkileşim kurarsanız, tek başınıza izlemekten farklı olur.”
