BURCU KARAKAŞ
brckarakas@gmail.com / @burcuas
13 Mayıs 2014’te 301 işçinin hayatını kaybettiği Soma katliamından sağ çıkanlar üzerinde yapılan bir incelemede denetim raporlarında işçilerin yaşadığı meslek hastalıklarına yer verilmediği ortaya çıktı.
Türk Tabipleri Birliği (TTB) ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Soma katliamına ilişkin ayrıntılı bir rapor hazırladı. Raporda, Türk Toraks Derneği kongresinde yayınlanan iki bildiriye de yer verildi. Katliamdan yaralı olarak kurtulan 90 erkek işçinin sağlık kayıtları ve sağlık durumlarının incelenmesi sonucu hazırlanan bildiriler, denetim raporlarında yer verilmeyen gerçeği ortaya çıkardı. Kayıtlarda, işçilerin yaşadığı meslek hastalıklarına yer verilmemişti.
TTB ve TMMOB tarafından hazırlanan raporda, işçilerin hiçbir sağlık sorunu yokmuş gibi belgeler oluşturularak kayıtlar tutulduğu, bunun sonucunda örgütlü bir şekilde işçilerin yanıltıldığı, uzun vadede sağlıklarıyla oynandığı, astım, KOAH, pnömokonyoz gibi meslek hastalıklarına tutulmalarının önünün açıldığı belirtildi.
Vahim bulgular
İşçilerin muzdarip olduğu rahatsızlıklar, tıbbi çalışmalara şöyle yansıdı:
* Genel şikayetler arasında baş ağrısı (yüzde 93,3), baş dönmesi (yüzde 73.3), bulantı (yüzde 50), bayılma (yüzde 24.4), kusma (yüzde 5.6), görme bozuklukları (yüzde 5.6), bilinç bulanıklığı (yüzde 3.3) var. Solunumsal yakınmalar yüzde 40 oranında nefes darlığı, yüzde 63.3 öksürük, yüzde 18.9 balgam iken, kardiyak belirtiler arasında yüzde 22.2 göğüs ağrısı, yüzde 40 oranında çarpıntı bulunmakta. Olguların yüzde 45.6’sında akciğer grafisinde patolojik bulgu var.
* Çalışmada işçilerin akciğer grafileri ve solunum fonksiyon testleri yapılmıştır ve sosyodemografik bilgileri içeren bir form ve solunum anketi doldurulmuştur. İşçilerin akciğer grafileri 3 sertifikalı okuyucu tarafından değerlendirilmiştir. Olguların yaş ortalaması 35,3±6,2 yıl. Olguların 17’sinde (yüzde 43,6) öksürük, 16’sında (yüzde 41) balgam, 13’ünde (yüzde 33,3) hışıltılı solunum ve 18’inde (yüzde 46,6) nefessizlik semptomu var.
* Olguların beşinde (yüzde 12,9) doktor tanılı KOAH, 4’ünde (yüzde 10,3) doktor tanılı astım mevcuttu. Olguların 23’ü (yüzde 59) bir yıldan uzun süre tozlu bir ortamda ağır maruziyeti var. 22 (yüzde 56,4) olgunun gaz ve kimyasallarla ağır maruziyeti olduğu tespit edildi. 36 akciğer grafisi değerlendirildiğinde 3 okuyucunun tam uyumuyla 12 (yüzde 30,8) olgunun filminde pnömokonyozla (akciğerde toz birikmesi) uyumlu bulgu saptanmıştır.
* Olguların yarısına yakın bir oranında solunumsal semptomlar mevcuttur ve yaklaşık üçte birinde pnömokonyozla uyumlu radyolojik bulgular izlenmiştir.
‘Kayıtlar gizleniyor olabilir’
Rapor için Soma’da incelemelerde bulunan TTB üyesi Dr. Bülent Aslanhan, periyodik muayene kayıtlarına ulaşamadıklarını ve bu kayıtların nerede olduğunun bilinmediğini belirtti.
Aslanhan şunları söyledi: “İnceleme için gittiğimizde en azından temel sağlık hizmetlerinin sağlanabiliyor olmasını bekliyorduk ama gördük ki işlemler sadece kağıt üzerinde yapılmış. Toraks Derneği bildirilerine göre 90 işçide pnömokonyoz saptanmış ama bir tane kayıt bile yok. Programlamış bir periyodik muayene yok. Son günlerde karbonmonoksit artışı çalışanlarda baş ağrısı yapmış. Günde 100-150 ağrı kesici dağıtmışlar ama bu da risk değerlendirmelerinde yok. Sağlık bulguları değerlendirilmemiş. İşçilerde mesleki akciğer hastalığı gelişmiş ama meslek hastalığının tespiti için girişim bile yapılmamış. Kayıt altına alınmamış. ‘Sıfır meslek hastalığı’ diye geçmiş. Periyodik muayene kayıtlarını incelemek istedik, vermediler. ‘Mahkemeye verdik’ denildi ama mahkemeye de verilmemiş. Ortada yok. İhmal ortaya çıkacağı için kayıtlar gizleniyor olabilir.”
