ALİ İHSAN NERGİZ
Mayıs ayının ilk haftasını yine yoğun bir gündemle geride bıraktık. Ülkede yasakları, turistleri ve aşılamayı konuşurken uluslararası gündemde patentler vardı. Peki Amerika’nın patent hamlesi salgının seyrini değiştirecek mi?
Gates çiftinin boşanması sağlık için neden önemli? Covid-19 antikor ilacı onaya ne kadar yakın? BionTech aşısı yeni varyantlara karşı etkili mi?
İşte bu hafta sağlık alanında pandemi ve çevresinde gelişen kaydadeğer gelişmeler…
ABD’nin hamlesi pandeminin seyrini değiştirebilir
5 Mayıs’ta belki de tüm pandeminin seyrini değiştirebilecek bir gelişmeye tanık olduk. ABD Ticaret Temsilcisi Büyükelçi Katherine Tai, Covid-19 aşılarının fikri mülkiyet haklarının kaldırılmasını destekleyeceklerini açıkladı. Bu destekleme kararı tek başına tüm süreci bitirmiş olmasa da anlamı büyük. ABD’nin ardından Avrupa Birliği de bu yönde müzakerelere katılacağını açıkladı. Şimdi önümüzdeki Dünya Ticaret Birliği müzakereleri var.
ABD ve AB desteğine rağmen bu karara karşı direnç olduğunu söylemek mümkün. Muhtemelen 2021 sonuna ve ötesine kadar sürecek görüşmelerden olumlu bir karar çıkması hala çok büyük değişimlere yol açabilir. Bu haberin pandeminin sonuna doğru büyük bir adım atmamızı sağladığını rahatlıkla söyleyebiliriz.
Hindistan’da ‘sağlık çalışanları nükleer savaşa çubukla gönderilmiş durumda‘
Hindistan’da Covid-19 sebebiyle bir ayı aşkın süredir devam eden acı tablo bu hafta da hafiflemeden devam etti. Durumun vahametini açıklamak için herhangi bir vaka veya vefat sayısı paylaşmanın anlamsız kaldığı bir noktadayız. Hastalar medikal oksijen ve hastane yatağı yetersizliğinden yaşamını yitirirken yakınları ölü bedenleri yakmak için yer bulmakta zorluk çekiyor.
Hindistan’a ulaşan uluslararası yardımlar da büyük değişimlere yol açmıyor gibi gözükmekte. Çeşitli eyaletlerde sokağa çıkma kısıtlamaları uygulansa da başbakan Narenda Modi ulusal kapanmaya karşı çıkıyor. PBS isimli yayın kuruluşuna konuşan bir doktorun sözleri oldukça çarpıcı: ‘’Şu an Hindistan’da sağlık çalışanları nükleer savaşa çubukla savaşmaya gönderilmiş durumda.’’
Covid-19 antikor ilacı onay almaya yakın
Avrupa İlaç Ajansı, GlaxoSmithKline (GSK) ve Vir Biyoteknoloji firmalarının geliştirdiği Covid-19 antikor ilacının gerçek zamanlı değerlendirmesine başladığını duyurdu.
Sotrovimab isimli ilacın Nisan ayında açıklanan son aşama (Faz 3) sonuçları olumluydu. İlacın ne kadar kısa sürede kullanıma sunulacağı ve fiyatı henüz belirsiz. Covid-19 aşılarıyla birlikte geliştirilen ilaçların fikri mülkiyet haklarının kaldırılması da bu ilacı geniş çevreler için ulaşılabilir kılacaktır.
BionTech aşısı yeni varyantlara karşı etkili
5 Mayıs’ta dünyanın en prestijli bilimsel dergilerinden New England Journal of Medicine’da yayınlanan çalışma Pfizer-BioNTech aşısına güveni tazeledi.
Aşı, 800 kişiyle yapılan çalışmada yeni ortaya çıkan varyantlardan B.1.1.7 (İngiltere varyantı) ve B.1.351’e (Güney Afrika varyantı) karşı etkin bulundu.
Cambridge Üniversitesi’nden araştırmacıların bu hafta yaptığı bir laboratuvar çalışması aşıların Hindistan varyantına karşı da etkili olabileceğini gösteriyor. Şimdiye kadar geliştirilen aşıların genel olarak varyantlara karşı etkili olduğunu görmek ümit verici.
Gateslerin boşanması sağlık alanı için neden önemli?
İlk başta bir magazin haberi olarak yorumlanabilecek gelişmelerden birisi de Bill ve Melinda Gates’in ayrılık kararı almasıydı. Ancak bu çift aynı zamanda dünyanın en büyük küresel sağlık fonlayıcısı kurumu Bill ve Melinda Gates Vakfı’nı yönettiği için haber sağlık alanı için de önemli.
Bundan sonra fonlamanın ne yönde ilerleyeceği ve dünya için ne anlama geleceği henüz belirsizliğini koruyor.
Ancak Bill Gates’in aşıların fikri mülkiyet haklarının büyük bir savunucusu olduğu, buna karşılık Melinda Gates’in bu konuya olumsuz yaklaştığı bilinen bir gerçek.
Maskeler iklim krizini derinleştiriyor mu?
Pandemiyle hayatımıza giren yaygın maske kullanımı, koruyuculuğunun yanında çevre için risk oluşturmaya da devam ediyor.
Swansea Üniversitesi’nde yapılan çalışma tek seferlik maskelerin doğaya kimyasal kirletici ve nano-plastik salınımına sebep olduğunu gösteriyor. Açık alanda maske kullanımının gerekli olup olmadığı hala büyük bir tartışma konusu. Bu çalışma, gereksiz maske kullanımının zararlarının yararlarının önüne geçebileceğinin göstergelerinden biri.
Türkiyeli araştırmacıya prestijli ödül
Bu hafta medyada yer kaplamasa da dikkat çekici gelişmelerden birisi enfeksiyon biyolojisi alanında çalışan Dr. Gizem Özbaykal Güler’e verilen ödüldü. Lisans ve yüksek lisans eğitimini Sabancı Üniversitesi Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Bölümü’nde tamamlayan Dr. Güler, doktora sonrası çalışmalarını İngiltere’nin en saygın halk sağlığı okulu London School of Hygiene and Tropical Medicine isimli kurumda sürdürüyor. ’Human Frontier Science Program’ tarafından verilen ödül ve burs, belli dönemlerde öne çıkan yaşam bilimi araştırmacılarına detaylı bir başvuru sürecinin sonunda takdim ediliyor. Dr. Güler’in verilen bursla yapacağı çalışmalar bakteri enfeksiyonlarında yeni tedavilerin kapılarını aralayabilir.
Sıtma ilacı sonunda rehberden çıkarıldı
Pandeminin başında çok büyük tartışmalara yol açan hidroksiklorokin isimli sıtma ilacının Covid-19 hastalarını iyileştirmede etkili olmadığı çok kısa süre içerisinde anlaşılmıştı. Buna rağmen Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı’nın Covid-19 rehberleri daha düne kadar bu ilacın kullanımını tavsiye ediyordu. Sadece tavsiyede kalmayıp filyasyon ekipleri aracılığıyla hastalara ilacın dağıtımına da devam edildi. Bu hatanın düzeltilmesi için bir yıla yakın zaman geçmesi gerekse de gelişme olumlu.
Almanya’da ‘Pandemi ve Salgın İstihbarat Merkezi’
Dünya Sağlık Örgütü ve Almanya Federal Cumhuriyeti bu hafta yeni küresel merkezin açılışını yaptı. Merkez, pandemiler ve salgınların (epidemi) erken tespiti ve küresel cevabın koordinasyonu yönünde işlev görecek.
Pandemi başından beri salgın yönetiminde örnek lider olarak gösterilen Şansölye Angela Merkel’in şu sözleri dikkat çekici: ‘’Mevcut Covid-19 pandemisi bize pandemi ve salgınlarla ancak birlikte mücadele edebileceğimizi öğretti. Yeni DSÖ Merkezi, çeşitli hükümet, akademik ve özel sektör kurumlarını bir araya getiren küresel bir salgın önleme platformu olacaktır.’’ Bu tarz merkezlerin artması ve ülkelerin bu alana daha fazla yatırım yapmasının gelecek salgınların önlenmesinde anahtar bir rol oynayacağı aşikar.
Haftanın ek onuma önerisi: ABD’nin aşı patentlerini kaldırma yönündeki destek kararı üzerine detaylı bir okuma yapmak isteyenler halk sağlığı uzmanı Dr. Nuriye Ortaylı’nın Yetkin Report’taki yazısına göz atabilir.
