Ritalin ve Adderall: ADHD ilaçlarının etkisi sanılandan farklıymış

Bir araştırmaya göre ADHD ilaçları Ritalin ve Adderall beyindeki dikkat devresine etki etmiyor.

Fotoğraf: Canva

Ritalin ve Adderall adlı ilaçlar, on yıllardır dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğunun (ADHD) tedavisinde kullanılıyor.

Washington Post‘un haberine göre Cell dergisinde yayınlanan bir araştırma, bu ilaçların uzun süredir varsayıldığı gibi beyindeki dikkat devresine etki etmediğini ortaya koydu.

Araştırmaya göre bu ilaçlar, esas olarak beynin ödül ve uyanıklık merkezlerini hedef alıyor.

Bilim insanları araştırmada 8 ila 11 yaşlarındaki yaklaşık 5 bin 800 çocuğun beyin görüntüleme verilerini kullandı.

Tarama gününde reçeteli ilaçlar alan çocukların görüntüleri, ilaç almayan çocukların görüntüleriyle karşılaştırıldı.

Beynin farklı bölgelerinin birbiriyle iletişim kurmasını sağlayan bağlantıları inceleyen bilim adamları, ilaçların uyanıklık ve ödül bölgelerinde aktiviteyi artırdığını, ama dikkat bölgelerinde böyle bir etki yaratmadığını gözlemledi.

Araştırmanın yazarlarından Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde nöroloji profesörü Benjamin Kay, “Sonuçları ilk gördüğümde, burada hiçbir dikkat sistemi değişmediği için bir hata yaptığımı düşündüm” dedi.

Bulgulara göre ilaçlar, ADHD tanısı konulmuş çocukların okulda ve testlerde daha iyi performans göstermesine yaradı.

Uyku eksikliği

Araştırma uyku eksikliğinin dikkat sisteminde oynadığı önemli role de işaret ediyor.

İlaçların, yeterince uyumayan çocuklarda da olumlu etki gösterdiği tespit edildi.

ADHD tanısı bulunmayan ve uyku sorunu yaşamayan çocuklardaysa bu ilaçların akademik performansı artırmadığı görüldü.

ADHD’nin kesin nedeni hala bilinmiyor ve bu rahatsızlık için tek bir test yok. Çalışmada yer alan Duke Üniversitesi Tıp Fakültesi psikiyatri ve davranış bilimleri profesörü Maggie Sweitzer, “Adı ‘dikkat eksikliği’ olmasına rağmen, ADHD çok yönlü bir bozukluk, dikkatini odaklamada zorluk çekme sadece bir yönü” dedi.

Children’s National Hospital’da nörogelişimsel pediatri ve nörogenetik bölümünün geçici başkanı Sinan Omer Turnacioglu, tedavide ilaçların yanısıra uyku düzeni, ekran süresinin sınırlandırılması ve yatmadan önce sakinleştirici rutinlerin de önemli olduğunu vurguladı.

Çalışma, ADHD tedavisinde yalnızca dikkat artırmaya odaklanmak yerine, motivasyon ve uyku faktörlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu.