Türkiye’de mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi beklenen hava sıcaklıkları nedeniyle kalp, diyabet ve böbrek hastaları için yaz boyu uyarıldı.
El Nino etkisiyle dünyanın birçok bölgesi aşırı sıcaklıkla boğuşuyor. Sıcak hava dalgaları nedeniyle Avrupa’nın bazı bölgelerinde kırmızı alarm verilirken çeşitli önlemler alınıyor.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM), Türkiye’de de sıcaklığın artacağı yönünde uyarılar yapıyor.
Isı stresine dikkat
Fakat Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cavit Işık Yavuz’a göre nem oranındaki artış da sağlık açısından kritik:
“Sıcaklık ve nemin birlikte yükselmesi vücudun çevresel koşullara uyum mekanizmalarını zorluyor. Bu durum, ‘ısı stresi’ denen sürecin başlamasına yol açıyor.
Isı stresi, hafif belirtilerden sıcak çarpması ve komaya kadar uzanabilen ciddi sağlık tablolarına yol açabiliyor. Vücut, sıcaklığa uyum sağlamak için terleme yoluyla ısı dengesini korumaya çalışıyor ancak bu süreçte su ve mineral kaybı da yaşanıyor.
Aşırı sıcakların yol açtığı sağlık sorunları, güneş yanıkları, isilik ve el-ayaklarda şişlik gibi hafif belirtilerden sıcak çarpması gibi hayati risk oluşturabilen tablolara kadar uzanabiliyor.
‘Sıcak krampları erken uyarı niteliğinde’
Bacaklarımızda ve kollarımızda oluşan sıcak krampları, sıcaklığın bizi etkilemeye başladığını gösteren erken bir uyarı niteliği taşıyor.”
‘2,5-3 litre su içilmeli’
Yavuz’a göre bu tür belirtilerin ortaya çıkması halinde yeterli sıvı alınması büyük önem taşıyor:
“Sağlıklı bir yetişkinin sıcak hava dalgalarında özellikle 2,5-3 litre su içmesi lazım. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de her saat başı en az bir bardak su içilmesini ve su tüketiminin gün içine yayılmasını öneriyor.
Kafeinli içecekler, şekerli ve alkollü içeceklerden kesinlikle uzak durmak gerekiyor. Çünkü kafeinli içecekler idrarı artırdığı için daha fazla su kaybına yol açabiliyor.
‘Sıcak bitkinliği bir üst tablo’
Profesör şöyle devam ediyor:
“Sıcak krampları her zaman insanları acil servise ya da hastaneye başvurmaya yönlendirmeyebilir ancak sıcak bitkinliği dediğimiz bir üst tablo var.
Burada sıcaklık, kişiyi bitkin ve yerinden kalkamayacak duruma getirebiliyor. Bu iyiye işaret değil çünkü tablonun ilerlediğini gösteriyor.
Artan sıcak havalarla, özellikle kalp, diyabet ve böbrek hastalarında acil servis başvuruları artabiliyor. Doğrudan sıcak çarpması gibi komaya kadar gidebilen ağır tablolar var.
Bu durumda vücudun ısı düzenleme mekanizmaları bozuluyor ve hayati tehlike başlıyor. Bilinç kaybının ortaya çıkabildiği bu tablo, gerçek anlamda acil servis gerektiren bir durum.”
Yavuz, sıcak havaların hava kalitesini de olumsuz etkilediğini, bunun solunum yolu şikayetlerini artırabildiğini söyledi:
“Vücudun sıcaklığa uyum kapasitesi herkeste aynı değil.
Örneğin 65 yaş üstü bireylerde bu kapasite azalıyor. Çocuklardaysa henüz tam gelişmemiş oluyor. Gebelerde de vücudun geçirdiği değişiklikler nedeniyle sıcakların etkileri daha belirgin hissedilebiliyor.
Bunun yanında böbrek, karaciğer ve kalp hastalığı bulunan kişiler de aşırı sıcaklardan çok daha hızlı ve daha fazla etkilenebiliyor.”
Profesörün önerileri
Profesörün önerisiyse bireysel önlemler almak:
- Güneşin etkisinin en yoğun hissedildiği saatlerde dışarı çıkılmamalı.
- Bulunulan ortam serin tutulmalı.
- Ev ve iş yerlerinde klimalarda 20-25 derecede olmalı. Evler için 22-23 derecelik oda sıcaklığı uygun.
- Sıcak havalarda çocukları, yaşlıları ve evcil hayvanları klima açık olsa bile araç içerisinde bırakmamak gerekiyor. Dışarıda hava sıcaklığı 27 dereceyken araç içi sıcaklığı kısa sürede çok daha yüksek seviyelere çıkabiliyor.
- Sıcak çarpmasına işaret edebilecek belirtilerin hafife alınmamalı. Bitkinlik, halsizlik, bulantı, kusma ve baş ağrısı, sıcaklığın vücudu etkilemeye başladığını gösterebilir.
- Bilinç bulanıklığı, bayılma veya nöbet görülmesi halindeyse vakit kaybetmeden acile başvurulmalı.
