ABD Başkanı Donald Trump’ın salı duyurduğu ‘Gazze planı’, haftalardır Ortadoğu başkentlerinde elden ele dolaşan taslaktan önemli ölçüde farklı çıktı.
Serbest bırakılacak Filistinli mahkumların sayısı azaltıldı, İsrail’in çekilme süreci belirsizleştirildi, Gazze’ye gönderilecek yardım tırları muğlak ifadelerle geçiştirildi.
Beyaz Saray salı Trump’ın 20 maddelik Gazze barış planını açıklamıştı.
Trump basın toplantısında “Barış için tarihi bir gün” demiş ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya ‘planı kabul ettiği’ için teşekkür etmişti.
Ayrıca Suudi Arabistan, Ürdün, Türkiye, Mısır, Pakistan, Katar ve BAE liderleri dahil birçok ülkeyle öneriyi görüştüğünü söylemişti.
Gelgelelim bu ülkelerin liderleri, okudukları taslağın Trump’ın açıkladığı plandan epey farklı olduğunu söylüyor.
Middle East Eye (MEE) gazetesinin bölgedeki çeşitli kaynaklardan aktardığına göre serbest bırakılacak Filistinli sayısı ve İsrail’in kademeli olarak Gazze’den çekilme süreci değiştirildi.
Trump planın bazı maddeleriyle oynadı
Kaynaklara göre Trump, Netanyahu’nun taleplerine göre planın bazı maddeleriyle oynadı.
Plan taslağında Gazze’den alıkonulan 1700 sivilin yanısıra yüzlerce Filistinli mahkumun serbest bırakılması öngörülmüştü. Fakat son haliyle bu sayı 250 tutukluya düşürüldü.
Dahası Gazze’ye günde 600 yardım tırının girmesi zorunlu tutulmuştu. Ama son planda bu konuda muğlak bir dil kullanıldı.
Gazze’nin yönetim planı da değiştirilerek uluslararası istişare mekanizmaları devredışı bırakıldı. Bölgeyi Trump ve eski Britanya başbakanı Tony Blair’in liderlik edeceği bir ‘Barış Konseyi’ yönetecek.
Öte yandan Filistinli polisleri eğitip geçici olarak Gazze’nin güvenliğinden sorumlu olacak ‘Uluslararası İstikrar Gücü’ (ISF) adlı oluşumun yetkileri birdenbire genişletildi; İsrail tahakkümünü artıracak biçimde yapılandırıldı.
Aşamalı hale getirilen İsrail’in bölgeden çekilme sürecinin ne zaman tamamlanacağı da açıkça belirtilmedi.
MEE’ye konuşan bir kaynak, “Türkiye, Mısır, Ürdün ve diğerleri, başta uluslararası gücün kurulması olmak üzere bazı maddelere itiraz etti” dedi:
“Gelin görün ki aynı ülkeler, önemli tavizler kopardıklarını düşünüyor. Mesela Trump’ın Batı Şeria’daki ilhakı tanımaması ve ABD’nin Filistinlilerin Gazze’de kalmasına izin vereceğine dair taahhüdü. İsrail de plana göre Gazze’yi kalıcı olarak işgal etmemeyi kabul ediyor.”
Belirsizlik sürüyor
Trump geçen hafta New York’taki Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nda Ortadoğu liderleriyle Gazze’yi konuştu.
Basına kapalı toplantıda Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ve Trump yan yana oturdu.
Mısırlı bir diplomatik kaynağa göre 45 dakikalık ‘gergin’ toplantının gündemi ‘Uluslararası İstikrar Gücü’ydü (ISF).
Kaynağa göre Trump, toplantıdaki tüm ülkelerden (Türkiye, Ürdün, BAE, Endonezya, Pakistan, Suudi Arabistan, Katar, Mısır) söz konusu oluşuma askeri yardım istedi.
Trump ‘barış planı’nı duyurduktan sonra sekiz ülke ortak bir açıklamayla Gazze planını olumlu karşıladıklarını belirtti. Fakat iyi niyet, umut ve iyimserliğin ardında belirsizliklerle boğuşuyorlardı, çünkü bu ülkeler için Gazze’ye asker gönderme fikri endişe vericiydi.
Bölgeden üst düzey bir yetkili MEE’ye bu doğrultuda kafasını kurcalayan şu soruları sordu: “Bu güçleri kim yönetecek? Ne zaman müdahale edileceğine kim karar verecek? Çatışma kuralları ne olacak? Askerler neye göre hareket edecek? Bu soruların tartışılması gerekiyor.”
Ayrıca kaynağa göre Türkiye, Ürdün ve Mısır uluslararası meşruiyet için ISF’nin BM Güvenlik Konseyi onayından geçmesini istedi. Fakat ABD ve İsrail bu talebi taslaktan çıkardı.
Yetkili, ”İsrail, Filistin’e dair herhangi bir meseleye Birleşmiş Milletler’in dahil olmasını istemiyor” dedi.
