The Wall Street Journal Türkiye, Merkez Bankası’nı (MB) anlama kılavuzunu güncelledi. Güncelleme, MB Başkanı Erdem Başçı’nın, ‘Türk Usulü Para Politikası’ dediği uygulamalara bir miktar daha açıklık getirmeyi amaçlıyor.
Kerim Karakaya imzalı haberde, “MB’nin geleneksel olmayan para politikasını ve kullandığı kavramları anlama ihtiyacı her ay yapılan açıklamalar sonrasında biraz daha artıyor” denildi.
Habere göre ekonomistler açısından en ilginç karar, MB’nin Ek Parasal Sıkılaştırma (EPS) uyguladığı günlerde faiz koridorunun üst bandını 125 baz puan artırarak yüzde 9’a çıkaracak olması.
Kılavuz şöyle:
Haftalık repo faizi: MB’nin üç yoldan (gecelik, haftalık, aylık) piyasaya yaptığı fonlamalardan biri. Haftalık repo ihalesindeki bu faiz oranını MB bir dönem politika faizi olarak kullanıyordu. Ancak, faiz koridoru uygulamasıyla eski önemini kaybetti. Şu anki seviyesi yüzde 4,5.
Gecelik repo faizleri: Borç verme ve borçlanma faizleri olmak üzere ikiye ayrılıyor. Bu faizler aynı zamanda faiz koridorunun alt ve üst bantlarını oluşturuyor. Borç verme faizi (koridorun üst bandı) yüzde 7,75, borçlanma faizi (koridorun alt bandı) yüzde 3,5 seviyesinde bulunuyor. Ayrıca piyasa yapıcı bankalar, normal günlerde yüzde 6,75 oranında faizle borçlanabilirken, Ek Parasal Sıkılaştırma (EPS) yapılan günlerde bu oran koridorun üst bandı yüzde 7,75’e çıkıyordu. Ancak son açıklamada, EPS uygulanan günlerde artık bu oranın yüzde 9’da oluşmasının amaçlandığı belirtildi. Kısacası EPS günlerinde faiz koridorunun üst bandı 125 baz puan artırılacak. İlk uygulama 27 Ocak’ta.
Aylık repo faizi: Dönem dönem bankaları daha uzun vadeli fonlamak isteyen MB bu araca başvuruyor. Kasım ayındaki toplantıda aylık repo ihalelerine son verilmesi kararlaştırıldı.
Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti: Politika faizi önemini kaybedip birçok yolla fonlama ön plana çıkınca önem kazandı. MB’nin, gecelik borçlanma borç verme faizleri, haftalık repo faiziyle aylık repo faizinin ağırlıklı ortalaması alınarak hesaplanıyor. 20 Ocak itibariyle yüzde 7,19 seviyesinde.
EPS (Ek Parasal Sıkılaştırma): Merkez Bankası’nın haftalık repodan fonlamayı keserek ve piyasa yapıcı bankalar dahil tüm bankalara yüzde 7,75’den fonlayarak ortalama fonlama maliyetini artırdığı yöntem. Kurun aşırı yükseldiği ya da enflasyon endişelerinin olduğu dönemlerde MB, ‘istisnai’ gördüğü günlerde EPS uygulaması yapıyor.
Marjinal Fonlama Oranı: Başçı’nın yeni geliştirdiği kavramlardan. 2013’ün son günlerinde yüzde 7,75 olan gecelik repo faizine ‘marjinal faiz oranı’ adı verildi. Bu oran son açıklamayla EPS uygulanan günlerde yüzde 9 olacak.
İstikrarlı Fonlama Oranı: Haftalık fonlama ile piyasa yapıcı bankalara uygulanan faizlere ilişkin geliştirilen bir diğer yeni kavram. Kısaca, yüzde 4,5-6,75 faiz oranları ‘istikrarlı fonlama’ olarak adlandırılacak.
Rezerv Opsiyon Mekanizması (ROM): Piyasalardaki aşırı oynaklıklarda, özellikle kur hareketlerine karşı MB’nin oluşturduğu yeni mekanizma. Bankaların MB’de tutmak zorunda olduğu TL zorunlu karşılıkların belirli bir yüzdesini döviz cinsinden tutulmasına olanak sağlanıyor. Bankalar döviz likiditesine ihtiyaç duyduklarında ROM’u daha az kullanıp daha fazla TL munzam tutarken, döviz girişinin yoğun olduğu dönemde daha fazla oranda TL munzam yerine döviz munzam tutuyorlar. Mekanizmanın piyasada otomatik dengeleyici olarak işlev görmesi bankalara TL likiditesine erişimde esneklik kazandırırken bu uygulama sayesinde MB’nin rezervleri güçleniyor.
