COP31’de iklim gündeminin ağırlık merkezi hedeflerden uygulamaya kayıyor. Antalya’da bu hafta gerçekleşen iki panel, dönüşümün iki kritik alanını aynı soruda buluşturdu: Su ve enerjide verilen taahhütler gerçek hayatta nasıl karşılık bulacak?
İklim zirvelerinin dili uzun yıllar hedeflerle şekillendi. Emisyonları şu tarihe kadar şu kadar azaltmak, yenilenebilir enerjinin payını artırmak, su tüketimini düşürmek, net sıfıra ulaşmak…
Şimdi o hedeflerin yanına giderek daha zor bir soru ekleniyor: Nasıl?
9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da düzenlenen COP31’in öne çıkan kavramlarından birinin ‘uygulama’ olması tesadüf değil. Zirvenin Küresel İklim Eylemi Gündemi de alınan kararların somut ve ölçülebilir sonuçlara dönüşmesini hızlandırmayı amaçlıyor.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Girişimi’nin (UN Climate Change) COP31’in ilk gününde yayınladığı 2026 Küresel İklim Eylemi Yıllığı da benzer bir tablo ortaya koyuyor. Evet, şehirlerden şirketlere ve sivil topluma farklı aktörlerin iklim taahhütlerini uygulamaya dönüştürmesinde ilerleme var, ancak BM’nin mesajı net: Çözümleri çok daha hızlı ve çok daha geniş ölçekte hayata geçirmek gerekiyor.
Bu nedenle Antalya’da konuşulanlar artık ‘Ne yapmalıyız?’ sorusunun ötesine geçiyor. Finansman nereden gelecek, teknoloji nasıl ölçeklenecek, şirketler nasıl yatırım yapacak, kamu hangi politikalarla bunun önünü açacak ve bütün bunların sonuçlarını nasıl ölçeceğiz?
Suyun geleceği şirketlerin de geleceği demek
Bu sorunun en somut karşılıklarından biri su.
Koç Holding’in COP31 kapsamında düzenlediği ‘Kurumsal Eylemden Geniş Ölçekli Su Dayanıklılığına’ panelinde suyun yalnızca çevresel bir başlıktan öte üretim ve yatırım kararlarını etkileyen ekonomik bir mesele olduğu vurgulandı.
Panelde konuşan Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu, tarımın, şehirlerin ve sanayinin aynı sınırlı su kaynakları üzerinde artan baskısına dikkat çekerek suyun artık şirketlerin üretim ve yatırım kadar büyüme planlarına da yön verdiğini söyledi. Çakıroğlu’na göre su, uzun vadeli rekabet açısından en az enerji kadar belirleyici hale gelecek.
Panelde Koç Holding’in yeni su taahhüdünü de açıklandı: Holding, 2025 baz yılına kıyasla operasyonlarındaki tatlı su çekimini 2040’a kadar yüzde 85 azaltmayı hedefliyor. Hedef, Koç Topluluğu’nun tatlı su ayak izinin yüzde 96’sını oluşturan enerji, otomotiv ve dayanıklı tüketim sektörlerindeki endüstriyel tesisleri kapsıyor.
Buradaki önemli ayrıntı, hedefin şirketler büyürken de toplam tatlı su çekimini azaltmayı öngörmesi.
Peki yüzde 85’lik azalma nasıl sağlanacak?
Çakıroğlu’nun anlattığı yol haritasında operasyonlardaki su verimliliğinin artırılması, teknoloji ve inovasyonla daha iyi tahmin ve karar sistemlerinin geliştirilmesi ve şirketlerin kendi faaliyetlerinin dışına çıkarak değer zincirindeki paydaşlarla birlikte hareket etmesi var. Koç Holding ayrıca su dayanıklılığı için şirketleri bir araya getiren Water Resilience Coalition’a katıldığını da COP31’de açıkladı.
Başka bir deyişle mesele suyu yalnızca daha az kullanmak değil, şirketlerin yatırım, teknoloji ve büyüme kararlarının bir parçası haline getirmek.
Enerji dönüşümü yalnızca iklim meselesi mi?
Bir gün sonra COP31’de gerçekleşen ‘Taahhütlerden Eyleme: Küresel İklim Gündeminde İş Dünyasının ve Politikaların Rolü’ panelinde ise aynı tartışma bu kez enerji ve sanayinin geleceği üzerinden devam etti.
COP31 Başkanı Murat Kurum’un açılış konuşmasını yaptığı, eski ABD başkan yardımcısı Al Gore’un ana konuşmacı olduğu paneli Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol yönetti. Koç Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili Ali Y. Koç’un yanısıra Envision Energy, Allianz, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ve Octopus Energy yöneticileri de panelde yer aldı.
Tartışmanın merkezinde iklim politikaları ile ekonomik rekabet arasındaki ilişki vardı.
Ali Y. Koç’a göre enerji artık sanayi için yalnızca bir maliyet kalemi değil, küresel rekabetin belirleyicilerinden biri. Ülkelerin enerji bağımsızlığı ve dayanıklılık kaygılarıyla yerli sanayi kapasitelerini güçlendirmesi yeni bir ekonomik denklem yaratıyor. Bu denklemde enerji dönüşümü, enerji bağımsızlığı ve ekonomik rekabet gücü giderek birbirine bağlanıyor.
Bu bakış açısı iklim dönüşümünün neden yalnızca çevresel hedeflerle açıklanamayacağını da gösteriyor. Bir fabrikanın hangi enerji kaynağını kullandığı, bir ülkenin elektrifikasyon altyapısı ya da temiz enerji yatırımlarının hızı artık doğrudan üretim maliyetleri, yatırım kararları ve rekabet gücüyle ilişkili.
Ali Y. Koç’un COP31 için yaptığı çağrı da bu nedenle hedeflerden çok sonuçlara odaklanıyor:
“COP31 açıklanan taahhütlerle değil, harekete geçirilen yatırımlarla, hayata geçirilen projelerle ve azaltılan emisyonlarla hatırlanmalı.”
Taahhüt vermek başlangıç, asıl mesele uygulamak
Su ve enerji ilk bakışta iki ayrı gündem gibi görünebilir. Oysa COP31’deki tartışmalar aynı noktada birleşiyor.
Bir şirketin su tüketimini azaltabilmesi için yalnızca bir hedef açıklaması yetmiyor; tesislerini, üretim süreçlerini, teknolojisini ve yatırım kararlarını değiştirmesi gerekiyor. Enerji dönüşümünde de benzer şekilde temiz enerji hedeflerinin arkasında altyapı, finansman, teknoloji ve uzun vadeli yatırım kararları bulunuyor.
Kamunun rolü de burada devreye giriyor. COP31 Başkanı Murat Kurum, iş dünyasının uzun vadeli yatırımlar için öngörülebilir politikalara, uygun maliyetli finansmana, teknolojiye ve nitelikli insan kaynağına ihtiyaç duyduğunu vurgularken kamu, özel sektör ve finans kuruluşları arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi gerektiğini söylüyor.
Aslında COP31’in ‘uygulama’ vurgusu biraz da bu gerçeği anlatıyor: İklim dönüşümü artık gelecekte yapılacaklar listesinden oluşmuyor. Hedefler belli. Teknolojilerin önemli bir bölümü de elimizde.
Bundan sonraki soru daha somut: Kaç yatırım başladı, kaç proje hayata geçti, ne kadar su korundu, ne kadar emisyon azaltıldı? İklim taahhütlerinin gerçek karşılığı belki de bundan sonra tam olarak burada aranacak.
