Reuters’a konuşan kaynaklar hükümetin artan maliyetler ve TBMM’nin ay sonu öngörülen tatilinden önce ihtiyaç duyulabilecek ödemeleri garanti altına almak adına Meclis’e ek bütçe yasa tasarısı sunmayı değerlendirildiğini söyledi.
Hazine kaynaklarıysa ek bütçenin gündemde olmadığını belirtti.
Mayısta işçilerle düzenlenen iftar programında konuşan Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, şunları demişti: “Maalesef ülkemizde bazı kesimlerde bir şükürsüzlük, tatminsizlik, karamsarlık hali aldı başını gidiyor. Halbuki önce elimizdekilere şükür edeceğiz, sonra daha iyisi, daha güzeli için çalışacağız.”
Karar henüz verilmedi
Reuters’a bilgi veren iki kaynak da ek bütçeye ilişkin çalışıldığını, ihtiyaç duyulup duyulmayacağına dair nihai kararınsa henüz verilmediğini belirtti.
Haberin ardından Hazine kaynaklarıysa ek bütçenin ‘gündemde olmadığını’ söyledi.
Son dönemde artan küresel enerji fiyatları, kur korumalı TL mevduatın (KKM) dönüş maliyetleri, TL’deki değer kaybı, kamu çalışan ve emeklilerine düzenlemeler bütçe açısından artan maliyet anlamına geliyor.
Burada akaryakıt, elektrik, doğalgaz başta olmak üzere sübvansiyonların bütçe maliyeti 2021’de 200 milyar TL’ye ulaşırken bu yıl 300 milyar TL bekleniyordu.
Ancak enerji maliyetleri de enflasyon yılbaşında hedeflenen seviyelerin kat ve kat üzerinde arttı. En geç Haziran 2023’te yapılması planlanan parlamento ve cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesi bu gidişat iktidara desteği azaltır boyuta da ulaştı.
‘Kaçınılmaz’
Üst düzey bir yetkili, şunları dedi: “Özellikle elektrik ve doğalgaz maliyetlerinin etkisi oldu. Ardından enflasyon, devam eden enerji maliyet artışları, KKM’nin etkisiyle bu yıl bütçenin içinde kalınması mümkün gözükmüyor. Ek bütçe yapılması kaçınılmaz gözüküyor.
Bu konuda birkaç toplantı yapıldı ama ek bütçenin ne kadar olacağı konusunda bir belirgin durum yok. Bunda enflasyona bağlı olarak kamu çalışanları ve emeklilere yönelik maaş artışlarının da etkisi olacak. Yatırım maliyetleri de öngörülenin çok üstüne çıkmış durumda. Şimdi kurumların ne kadar ek bütçeye ihtiyacı olduğunun tespiti için yapılan çalışmalar birleştirilecek. Bir miktarı şu anda telaffuz etmek mümkün değil. Ancak mümkün olursa bu yasama döneminde tatil öncesi çıkması en doğru seçenek.”
Meclis genelde temmuzun ilk günlerinden ekim başına kadar tatile giriyor. Dolayısıyla ilgili çalışmanın Meclis kapanmadan hayata geçmesi gerekiyor. Aksi takdirde düzenleme ileri bir tarihe kalacak.
Konu hakkında bilgi sahibi bir diğer kaynak, “Bu yasama döneminde öncesinde ek bütçenin çıkarılması için bir çalışma başladı. İhtiyaçlara bakılıyor nihai karar verilmedi” dedi.
Açık yüzde 5’e doğru genişleyecek
Artan enflasyon, beklenen enerji yükleri, KKM, kamu çalışan ve emekli ek göstergesi ve artışları gibi maliyetler bütçe açığının yıl sonuna doğru yüzde 5’e doğru genişleyeceğini açıkça gösteriyor.
Geçen yıl sonunda da ek bütçe gündeme gelmiş ancak tercih edilmemişti. Geçen yıl ek bütçeye çalışılmış ancak yerine cumhurbaşkanına 2021’de bütçe tahmininin üzerinde elde edilen gelir kadar tutarı ödenek olarak kullanma imkanı tercih edilmişti.
Ayrıca enflasyondaki yükselişler için benzer ülkelerden daha iyi durumda olan bütçesine başvurma kararını Türkiye ilk olarak Ekim 2021’de almıştı.
İstanbul Analiytics’ten Güldem Atabay’ın yayımladığı bir raporda, artmaya devam eden enflasyon nedeniyle tasarruf yerine tüketim eğiliminin devam ettiği, bunun da vergi gelirlerini yukarı ittiğini belirtilerek, “Yılın ikinci yarısında harcamaların ivmeleneceği beklentisi şimdiden ek bütçe çalışmalarını tetiklemiş durumda” dendi.
Raporda harcama artışlarının 2022’de bütçe açığının ‘yüzde 5’in üzerine taşıyacak güçte’ olduğuna dikkat çekildi.
KKM dönüşü
Hükümet geçen yılki kur krizinin etkilerini azaltmak için maliyetini Hazine ve Merkez Bankası’nın üstlendiği kur korumalı mevduat sistemini geliştirmişti.
KKM geçen hafta itibariyle 904 milyar TL tutara ulaştı ve bankacılık sektörünün 6,6 trilyon TL’lik mevduatında önemli bir yer edindi.
Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, KKM’nin bütçeye maliyetinin 3 Haziran itibariyle 21,1 milyar TL olduğunu söyledi. Bankacıların hesaplamalarına göre 17 civarında kurla bütçeye KKM’den önümüzdeki iki ayda 13-15 milyar TL civarı yük daha gelecek.
Cumhurbaşkanlığı konuya ilişkin soruya henüz yanıt vermedi.
