UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki ‘tarihin sıfır noktası’ diye nitelendirilen Göbeklitepe’de yeni bir alanda yürütülen kazılarda, yerleşimin ikinci evresine tarihlenen dörtgen planlı yapılar gün yüzüne çıkarıldı. Yapıların konut olduğu düşünülüyor.
Göbeklitepe Kazı Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul’un verdiği bilgilere göre ana kazı alanındaki çalışmaların yanısıra bu sezon çatının kuzeyindeki yeni alanda da kazılara başlandı.
Kazılar için mevcut alanda daha önce bulunan zeytin ağaçları başka bir bölgeye taşındı. Alan yaklaşık 1500 metrekarelik.
Karul, yeni kazı alanına ilişkin şu bilgileri verdi:
“Alanın bir kenarından başladık. Kuzeye doğru devam ediyoruz ve hemen yüzeyin altında Göbeklitepe’nin ikinci evresine tarihlenen dörtgen planlı yapılar açığa çıkardık.
Yüzeyin hemen altında olmaları, plan ve yerleşme düzeni hakkında hızlı bir şekilde fikir veren kanıtlara ulaşmamızı sağladı. Hatta bazı yapıların tabanlarına da çok hızlı bir şekilde ulaşıldı. Çünkü burası erozyona açık bir yer. Duvarların üst kotları uzun bir süre önce aşınmış.
Bir diğer güzel haber, zeytin ağaçlarının burada büyük ölçüde tahribata yol açmadığını gördük. Bu yılki planımız, arkada gördüğünüz alanın tamamında yüzey seviyesini kaldırıp yüzeyin hemen altındaki yapı kalıntılarını açığa çıkarmak.”
‘İlk izlenimimiz bunların konut olduğu yönünde’
Karul, yeni kazı alanını çevreleyen yürüyüş yolunun, ziyaretçilerin çalışmaları ve ortaya çıkarılacak yeni buluntuları yakından izleyebilecekleri şekilde planlandığını ifade etti.
Ortaya çıkarılan dörtgen planlı yapıların benzerleriyle önceki yıllarda GT1 olarak adlandırılan alanda karşılaştıklarını dile getiren Karul, şöyle devam etti:
“Onların benzerlerinden söz ediyoruz. Ama şu ana kadar gördüğümüz kadarıyla bu dikilitaş geleneğinin zayıfladığını, daha az sayıda dikilitaş barındırdıklarını, mekanların iç düzenlemesine baktığımız zaman daha çok konut amaçlı kullanılmış olabileceklerini söyleyebiliyoruz.
Ama kuşkusuz bunları sadece duvarları açığa çıkararak söylemek yeterli değil. Ve özellikle bu yapıların içerisinde topladığımız toprak örnekleri mekanların işlevleri hakkında bize bilgi verecek.
Bu da daha çok taban seviyesine geldiğimizde, taban üzerinden aldığımız örneklerle söyleyebileceğimiz bir şey. İlk izlenimimiz bunların konut olarak kullanıldığı yönünde.”
Karul, kamusal yapıların yanısıra çağdaş konutların da daha önceki kazılarda ortaya çıkarıldığını belirterek kamusal yapılarla konutların eş zamanlı kullanımının Göbeklitepe’nin yalnızca bir tapınma merkezi değil, aynı zamanda insanların yaşadığı bir yerleşim yeri olduğunu gösterdiğini, Taş Tepeler kapsamındaki diğer kazılarda da benzer yerleşim düzeninin görüldüğünü söyledi.
