Sosyal paylaşım sitesi Facebook’un dünya çapından tam 989 bin 3 kullanıcısının üzerinde psikolojik bir deney yaptığı ortaya çıktı. İnsanların birbirlerinin duygularından etkilenip etkilenmediğinin araştırıldığı deneyde, kullanıcıların sayfalarında çıkan haberlerle oynandı; yani kullanıcıların gördükleri bildirimler manipüle edildi. Etik açıdan tartışma kopran deneyde, duyguların ‘bulaşıcı olduğu’, yani insanların birbirlerinden etkilendiği de kanıtlandı.
2012’de İngilizce Facebook kullandıysanız…
‘Duyguların kitlesel ölçekte sosyal ağlar üzerinden yayılmasına ilişkin deneysel kanıtlar’ başlıklı araştırma, National Academy of Sciences isimli Amerikan dergisinde yayımlandı. Deney 2012 yılında bir hafta boyunca, Facebook sayfalarını İngilizce kullanan kişilerin gördükleri bildirimlerin bir yazılım üzerinden manipüle edilmesiyle yapıldı.
Olumlu da olumsuz da bulaşıyor
Araştırmacılar, olumlu ve olumsuz duygulara ilişkin bazı sözcükler belirledi; ve kullanıcıların Faceebook sayfalarıyla bu sözcüklerin bazen daha az, bazen daha fazla görünmesine yol açacak biçimde oynadı. Deneyin sonucunda, çoğunlukla daha az sayıda olumlu bildirimler görenlerin kendilerinin de daha az olumlu bildirim ve daha çok olumsuz bildirim paylaştığı ortaya çıktı. Olumsuz bildirimlerle oynandığında da aynı sonuç elde edildi.
‘Ya hükümetler kullanırsa?’
Deney için özel olarak izin alınmaması tepki çekmiş durumda. Araştırmadan haberdar olan birçok kullanıcı, böyle bir deneyin hükümetlerin başka ülkelerdeki kullanıcıları manipüle etmesine yol açmasından veya reklam şirketleri tarafından kötüye kullanılmasından endişeli. Araştırmacılar ise deneyin yasal olduğunu, zira Facebook’ta hesap açanların ‘şirketin kişisel verilerini veri analizi, test araştırma ve servis geliştirme gibi iç operasyonları için kullanmasına‘ izin verdiğini savunuyor.
