Futbol stadlarının, tribünlerinin, onlara ‘kamusal alan’ karakteri kazandıran bir yanları var. Elbette biletli, paralı olmakla beraber, herkesin gelebileceği yerler, müşterek alanlar bir defa. Buna bağlı olarak, karşılaşmalara açık yerler. Tanımadığınız insanlarla, ‘değişik tiplerle’ karşılaşır, onları gözleyebilir, temas edebilir, yakınlaşabilirsiniz. Şehir meydanları, sokakları gibi. Kamusal alanlar insanları kabuğundan, cemaatinden çıkartır; hem geniş bir kitleye karışmanın heyecanını tattırır, hem anonimliğin şemsiyesi altında kendiyle baş başa kalmanın tecrübesine açarlar.
Tribün ortamı, işte bu karakteri koruyabildiği oranda, kamusal alandır. Bunun için, tribün içi seyyariyetin fazla kısıtlanmaması iyidir aslında.
Bazen birilerine bazen başkalarına takılırsınız, arkadaş grupları arasında konsomasyon yaparsınız. Tesadüfi yan yana gelişlerle, değişik taraftar ‘şekilleri’ tanır, bazen bilmediğiniz ‘sosyal tiplerle’ karşılaşır, bazen yeni ahbaplıklar edinirsiniz.
Ayrıca yer değiştirme uğurunu tatbik edebilmeniz için, tribünde sabit bir yere bağlanmamak icap eder. Hem oyunu değişik açılardan izlemek de seyircilik terbiyesini geliştirir.
Aidiyet ve devamlılığı pekiştirmek bakımından hayırlı bir müessese olan kombine bilet bile, bu seyyariyeti engelleyecek kadar katı uygulandığında, tribünün kamusal alan işlevini törpüler bana kalırsa. Keza biletlerin fazla pahalı olması da, yoksulları püskürterek, tribünün kamusal alan karakterini zedeler.
Tribünlerin kamusal alan karakterini aşındıran icraatla, dünya çapında uzun süredir karşı karşıyayız. Stadların AVM’leşmesi bunun bir parçasıdır. Zincire takılan son halka, passolig adlı şu e-bilet uygulaması…
Tribünün kamusal alan karakterini iyice aşındırmaktan gayrı, futbol folklorunun bir dizi töresinin köküne kibrit suyu döker bu e-bilet. Arkadaşını maça götürmek mesela, güzel bir töredir ve iki cihanda sevaptır; bazen futbol cahili bir arkadaşınızı enteresanlık olsun diye götürürsünüz, bir seferlik bir hoşluktur.
Şimdi bunun için türlü muameleler yapmak, ‘sisteme’ kaydolmak, ‘T.C.’sini vermek’ gerekecek.
