MESUDE DEMİR
@mesudedemirr
Ev, işyeri, kuaför, güzellik merkezleri gibi acil tıbbi müdahale edilemeyecek yerlerde damardan herhangi bir ilaç, vitamin, mineral, glutatyon vs. yaptırmak, dakikalar içinde ölümle sonuçlanabiliyor.
‘Ayağınıza kadar gelen’ serum uygulamaları ‘konforlu’ denilerek pazarlanıyor. Hastane randevuları olmadan, beklenmeden hızla alınabilmesi, hastanelerdeki enfeksiyon riskinden korunmak gibi kulağa hoş gelen avantajlar da sıralanıyor.
Hekim de olsa sağlık kuruluşu dışında damar içi tedavi uygulayamaz
Serum vermek ciddi bir tıbbi girişim. Her tıbbi girişim bazı yan etkilere neden olabilir. Hekim bile olsa, resmi sağlık kuruluşu dışında (acil durumlar hariç) kimsenin damar içi herhangi bir tedaviyi uygulama yetkisi yok.
Geçtiğimiz günlerde peş peşe üç kişi enfeksiyonlarını daha hızlı ve kolay atlatmak için aldıkları serumlar nedeniyle öldü.
Serum tek başına tuzlu ya da şekerli su. Ancak içerisine vitamin, mineral, ateş düşürücü, ağrı kesici, antibiyotik, kortizon gibi çok sayıda şey ekleniyor. Aslında her ilaç alerji yapabilir. Bunlardan herhangi biri damar yoluyla vücuda hızla girdikten sonra, doktorların da korkulu rüyası olan anafilaksiye (ağır alerjik reaksiyon) yol açarak dakikalar içinde öldürebiliyor. Ayrıca kan basıncını düşürme, organ hasarı gibi etkileri de olabiliyor.
Ağır alerjik reaksiyonda ‘üç-beş dakikanız var’
Daha önce benzer serumları almak, alerji gelişmeyeceği anlamına gelmiyor. Her dozda alerjik reaksiyon riski var. Alerji yapıp yapmayacağını söyleyecek bir yöntem ya da test ise yok.
Diken’in sorularını yanıtlayan Medikal Estetik ve Tamamlayıcı Tıp Geliştirme Derneği (MESTAD) Başkan Yardımcısı Dr. Dağıstan Ayan, “Basit, vitamin diye düşünüp hayatınızı tehlikeye atmayın. Günümüzde neredeyse herkesin bir şeylere alerjisi var” dedi.
Anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı olan Ayan, “Eve hemşire, acil tıp teknisyeni, paramedik vs. çağırıp damardan kendinize vitamin adı altında ‘şeyler’ yaptırmayın. Anafilaksi gelişirse sadece üç-beş dakikanız var. Hava yolu tamamen kapanabilir. Evinize gelen sağlık çalışanı o an sizi entübe edemezse, akciğerlerinizi havalandıramazsa hastaneye asla yetişemez, boğularak can verirsiniz” diye uyardı.
Ürünlerin güvenliği bir başka soru işareti
Steril koşulların sağlanmaması durumunda kan yolu enfeksiyonları, sepsis gibi komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Uygulama sırasında yanlış dozaj da toksik veya istenmeyen yan etkiler oluşturabilir. Ruhsatsız veya kalite kontrolünden geçmemiş ürünlerin kullanılması, beklenmeyen yan etkilere ve uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açabilir.
Hastalar dışında, önleyici veya kozmetik amaçlarla multivitaminli vs. serum alanlar da var. Ayan bunların koruyucu olduğunu gösteren yeterli bilimsel kanıt bulunmadığını söyledi: “Yeterli bilimsel kanıt yoksa, riskli olabileceği için tıbbi olarak gereksiz ve sakıncalı kabul ederiz.”
‘Yetkisiz kişiler, plajlarda bile uyguluyor’
Özel klinikler, estetik/kozmetik, wellness merkezleri ve bazı alternatif tıp kliniklerinde yapılıyor. Damar içi uygulamaları tıp dışı kişiler de yapıyor. Güzellik merkezi çalışanları, estetisyenler, alternatif tıp uygulayıcıları tarafından da gerçekleştirilebiliyor. Evlerde, iş yerlerinde, otellerde hatta yaz aylarında plajlarda yine yetkisiz kişiler tarafından uygulanıyor.
Bunların bilimsel dayanağı sınırlı olan faydalarının öne çıkararak pazarlandığını anlatan Ayan şunları söyledi: “Sosyal medya, internet reklamları, ağızdan ağıza pazarlama ve popülerlik kazanmış isimler üzerinden ‘detoks’, ‘yaşam kalitesini artırma’, ‘bağışıklık güçlendirme’ gibi iddialarla tanıtılıyor.”
Tıp dilinde intravenöz denen damar içi uygulamalar, tıbbi eğitim ve lisans gerektiren müdahaleler. Ayan yetkisiz uygulama yapanların, mevzuata aykırı hareket ettiğini vurguladı:
“Yetkisiz sağlık hizmeti sunma suçu işliyor ve ciddi hukuki sorumluluk altına giriyorlar. Mevzuat açısından, invaziv tıbbi uygulamalar (örneğin damar yoluyla vitamin veya ilaç uygulamaları) yalnızca hekimler veya sağlık kurumlarında, tıbbi protokollere uygun olarak ve gerekli donanımlara sahip yerlerde yine hekim kontrolünde yapılabilir. Uygulamanın yapılacağı yerin, Sağlık Bakanlığı tarafından onaylı ve ruhsatlandırmış olması gerekiyor.”
