Tarihin en ünlü müzisyenlerinden biri olan Beethoven’ın genleri, onun müzikal yeteneğine anlamlı bir katkı sağlamamış gözüküyordu! Hatta Beethoven’ın gen değerleri her iki referans popülasyona da kıyasla düşüktü.
Sizce Beethoven, Bach veya Mozart gibi dehaların genomunda müzik yeteneğini pekiştiren genler var mıdır? Yeni bir araştırma, bu konuda şaşırtıcı bulgular ortaya koyuyor.
İnsanlar, yeteneğin illâ doğuştan gelmesi gerektiğine yönelik saplantılı bir inanca sahipler. Bunun en olası nedeni, belli yetenekleri geliştirmenin çok zor olmasından ötürü, bunu yapmayı deneyenlerin kısa sürede yılması ve kendilerinde bir sorun olduğunu düşünmesi… Tabii belli bir konuya ömürlerini vererek “yetenekli” sıfatına erişenlerin, o yeteneği sergilemek çok basitmişçesine yeteneklerini sergiledikleri için de bu etki artıyor.
Genetiğin, bir şeyleri öğrenebilme becerisi ve yetenek gibi konularda etkisi olduğuna kuşku yok. Örneğin müzik, sanat, yazarlık, dil, satranç, matematik, spor, hafıza ve genel kültür gibi alanları kapsayan bir çalışmada, genetiğin öğrenebilme kabiliyetini (cinsiyetten bağımsız olarak) %32 ilâ %71 oranında etkilediği, yeteneğiyse %50 ilâ %92 oranında etkilediği bulundu.
Ama başta da bahsettiğim gibi bugünkü yazımızda, müzik alanına odaklanacağız. Müzik yeteneği de genlerden tabii ki etkileniyor: Örneğin bu alanda yapılan 105 farklı araştırmanın sonuçlarını bir arada değerlendiren bir makalede algı, öğrenme, hafıza, nöronal aktivasyon ve apoptoz (programlı hücre ölümü), uzun dönem potansiyellenme ve CDK5 sinyalleme yolağı gibi bir dizi diğer fonksiyonla da ilişkili olduğu bilinen EGR1, FOS, ARC, BDNF, DUSP1, MAPK10, SNCA, ARHGAP24, TET2, UBE2D3, FAM13A ve NUDT9 gibi genlerin müzik yeteneğini ve ses üretim kabiliyetini de pekiştirme potansiyeli olduğu keşfedildi. Helsinki Üniversitesi tarafından yapılan bir başka çalışmadaysa müziksel yeteneğin %50 kadarının genetik temelli olduğu tespit edildi.
