Okura not:
Günün 11’i, Türkiye medyasındaki görüş ve yorum çeşitliliğini yansıtmak amacıyla hazırlanmaktadır. Aşağıda özetini bulacağınız yazıya yer vermemiz, içeriğini onayladığımız ve/veya desteklediğimiz anlamına gelmez.
2000 yılında imalat sanayisinde çalışan bir işçinin ortalama ücreti, asgari ücretin 4.6 katı iken, 2022 yılında bu oran 1.8 kata düştü.
2002 yılında kamuda çalışan öğretmen maaşı asgari ücretin yaklaşık 3 katı iken 2025 yılında 2.4 katına düştü. Özel okullarda ise çoğunlukla asgari ücretin bir tık üstü.
Benzer bir şekilde 2002’de hemşire maaşı asgari ücretin yaklaşık 3 katı iken 2025 yılında 2.4 katına düştü.
2003 yılında ortalama memur maaşı asgari ücretin 4.3 katıyken 2024 yılında 2.2 katına kadar düştü.
Birçok meslek grubunda benzer bir düşüş söz konusu.
İki kritik nedenden bahsedebiliriz. İlki, işsizlik…
Eğer iş gücü arzı, iş gücü talebinden çok fazlaysa yani işsizlik yüksekse, işveren “Elimde binlerce CV var, beğenmiyorsan git” deme gücü ve gerçekliğine sahiptir.
İşsizlik çok düşük bir oranda ise, işverenler, istediği zaman ve istediği nitelikte işçi bulamayacağı için işçilerin gücü artar.
Türkiye’de 2014 yılında yüzde 17.8 olan geniş tanımlı işsizlik oranı, sadece on sene içinde yüzde 28.2’ye yükseldi.
Bu neredeyse bütün emekçi grupları için geçerli.
Örneğin, 2000’li yılların başlarında farklı mühendislik alanlarında ücretler nispeten yüksekti. 2000’lerin ortalarından itibaren devlet ve kamu üniversitelerinin sayısı arttıkça, bir binaya bir ayda kondurulan üniversiteler çoğaldıkça ihtiyacın çok üzerinde mühendis mezun oldu. Dolayısıyla mühendislik alanlarında işsizlik arttı, ücretler düştü. Ne kadar fazla ve işsiz mühendis olursa mühendis ücretleri de o kadar düşer. Kapitalizmde işçi, bir üretim girdisi gibi işlev gördüğünden fiyatı arz ve talebe göre değişir.
Aynı şey avukatlar, öğretmenler, hemşireler, doktorlar için de geçerli…
Kamu alanında özgünlükler var. Kimi politik müdahalelerle ücret farkları oluşsa da genel eğilim kamuda da etkili.
