Geçmişi 10 bin yıl öncesine dayanan, ‘Hitit buğdayı’ olarak da bilinen siyez buğdayının tohumu, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ‘Mergüze’ ve ‘Ata’ isimleriyle tescillendi.
AA’nın haberine göre Kastamonu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Sürdürülebilir Tarım ve Tabii Bitki Kaynakları Ana Bilim Dalı Başkanlığı, Kastamonu Ticaret ve Sanayi Odası, Ankara Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, İhsangazi Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğü ve İhsangazi Belediyesi 2016’da çalışma başlattı.
50 çiftçinin tarlasından başak alındı
2016’da siyez buğdayı hasat döneminde İhsangazi’den 40, Seydiler’den beş, Kastamonu merkezden dört ve Devrekani’den de bir çiftçi olmak üzere toplam 50 çiftçinin tarlasından siyez buğdayı başakları alındı.
Toplanan başaklardan elde edilen tohumlar, 2016’dan beri her yıl Kastamonu’nun İhsangazi ilçesinde ve Ankara Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü deneme parsellerine ekildi. Çalışma sonunda da tohumlar tescilllendi.
Amaç ata mirasını gelecek kuşaklara aktarmak
Siyezin ilçeyle özdeşleştiğini söyleyen İhsangazi Belediye Başkanı Hayati Sağlık şöyle konuştu: “20 yıldır Türkiye’de tanınırlığının artması, içindeki besin değerlerinin sağlık açısından öneminin fark edilmesiyle rağbet görmeye başladı. Özellikle genetiğiyle oynanmamış bir çeşit olması, 10 bin yıllık geçmişinin bulanması bunu çok daha önemli kılıyor. Biz de atalarımızdan bize miras kalan siyez tohum çeşidini yaşatarak bizden sonraki nesillere nasıl genetiği değişmeden devredebiliriz noktasında ciddi çalışmalar yürüttük.”
Türkiye’de 20 yıldır siyez festivali yapan tek ilçe olduklarını dile getiren Sağlık şöyle devam etti: “Siyezin Türkiye’de tescilli bir tohum çeşidi bulunmamaktaydı. Deneme üretimlerinde en iyi iki çeşit seçilerek 15 Nisan’da bakanlığımızın ilgili birimince tescillendi. Bunlardan bir tanesinin adı Mergüze, bir tanesinin adı ise Ata siyezi oldu. Mergüze, ilçemizin bundan önceki ismidir. “
Sağlık, Türkiye’nin değişik yerlerinde siyez tarımı yapan çiftçilerin tohum talep ettiğini, daha önce tescilli tohum olmadığı için bilinçsiz tohum satışı yapıldığını anlattı.
Tanınmasına vesile olacak
Tescilli tohumların Kastamonu ve İhsangazi’ye ciddi kazanımlar getireceğinin altını çizen Sağlık şunları söyledi:: “Verimliliğin ve kalitenin artırılması sağlanacak. Tohumun tescillenmesiyle siyezin Tarım ve Orman Bakanlığı’nca kayıt altına alınması, tanınmasına vesile olacak. Sertifikalı tohum olarak ülkemizde ve yurt dışında satışı, aynı zamanda da bu tohumdan elde edilen ürünlerin satışı yapılabilecek. Bakanlığın verdiği sertifikalı tohum desteklerinde de yararlanılabilecek. Tohum çeşitlerinin Türkiye’nin değişik yerlerinde satışının yapıldığı Tarım Kredi Kooperatifi gibi birliklerde de artık Kastamonu’dan Mergüze ve Ata siyezi ismiyle tohum çeşitlerimiz raflarda yerini almış olacak.”
Siyez üreticisi İrfan Çakal da siyez tohumunun tescillenmesinden dolayı mutlu ve gururlu olduklarını vurgulayarak, “Mergüze ve Ata siyezimizi geleceğe taşımak için var gücümüzle çalışmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
