Almanya’da Göttingen Üniversitesi’nden iki ekonomistin kurduğu modele göre, ülkeler şu ana kadar Covid-19 vakalarının yalnızca yüzde 9’unu tespit edebildi.
Prof. Dr. Sebastian Vollmer ve araştırma görevlisi Dr. Christian Bommer’in çalışmasına göre ülkelerin tespit ettikleri resmi vaka sayıları gerçek sayıların çok büyük ölçüde altında kalıyor.
Vollmer ve Bommer çalışmasında, dünyanın önde gelen tıp dergilerinden Lancet’ta yayınlanan araştırmalardan elde ettikleri ölüm oranı tahminleri, vaka sayısı, ölü sayısı ve enfekte olunan tarihten ölüme kadar geçen zaman dilimi verilerini kullandı.
Bu veriler Birleşmiş Milletler’in nüfus verileri de kullanılıp ağırlıklandırılarak, istatistiki model oluşturuldu.
Buna göre ülkeler iki hafta önce vakaların ortamala yüzde 6’sını tespit edebilmişti. Güncellenen modelde ise bu oran yüzde 9’a çıktı. Bu gerçek vaka sayısının aslında onlarca milyon olduğu anlamına geliyor.
Araştırma, ülkelerin tahmini vaka tespit oranlarını da ortaya koyuyor.
Buna göre 17 Mart itibariyle Almanya’da tespit oranı yüzde 15.58’ken, Türkiye’de bu oran yalnızca yüzde 0.12’ydi. Ülkelerin test kapasitesi arttıkça tespit oranın da arttığı görülüyor. Çalışmada da Türkiye bu duruma en uygun örnek olarak gösteriliyor. 30 Mart itibariyle Türkiye’nin tespit oranı halen çok düşük olsa da yüzde 4.61’e çıkarak gelişme gösterdi.
30 Mart itibariyle, virüsten en çok etkilenen Avrupa ülkelerinden İtalya’da yüzde 6.87, İspanya’da yüzde 5.98. En çok vaka tespiti yapabilen ülke yüzde 42.88 ile Güney Kore olurken onu yüzde 0.06 ile Avusturya izliyor.
İlk sonuçlarda vahim tablo
Araştırmanın 31 Mart’a kadar olan resmi vaka ölüm sayılarını kapsayan kısmında Türkiye henüz salgının çok başında ve az sayıda test yaptığından ortaya vahim bir tablo çıkmıştı.
Araştırmanın ilk sonuçlarına göre Türkiye’de bu tarihteki tahmini vaka sayısı 11 milyon 161 bin 684 gibi oldukça yüksek bir rakamdı. Bunun nüfusa oranıysa yüzde 13.23. Bu anlamda, araştırmanın ilk sonuçlarına göre Türkiye virüsün nüfusa oranla en çok yayıldığı ülke olarak tespit eidlmişti.
Ancak Türkiye’nin test kapasitesini artırmasıyla bu tablo değişti.
İyiye gidiş var
Araştırmanın güncellenen tablosunda Türkiye’de durum bir öncekine kıyasla daha iyi.
17 Mart’ta yüzde 0.12 olan tahmini vaka tespit oranı 30 Mart itibariyle yüzde 4.61’e yükselmiş durumda. Aynı tarihte güncellenen tahmini vaka sayısı 11 milyonlardan 234 bin 795’e indi.
Araştırmacılar başta çok fazla vaka tespit edemeyen ancak sonrasında test kapasitesini artırıp tespit oranını yükseleten ülkeler için Türkiye örneğini gösteriyor.
Sağlık sistemine dikkat çektiler
Araştırmayı yürüten Vollmer şunları söyledi: “Bu sonuçlar hükümetlerin ve politika belirliyicilerin tedbir planları için vaka sayılarını yorumlarken son derece dikkatle yaklaşmaları gerektiği anlamına geliyor. Yetersiz sayıda yapılan ve zaman zaman yanlış sonuç verebilen testler nedeniyle resmi rakamlar sağlıklı bilgi sağlamıyor”.
Araştırmacılar ülkelerin altta yatan bir hastalalığın yaygınlığı, sağlık siteminin kalitesi ve kapasitesi, salgının hangi aşamasından oldukları gibi özelliklerine göre sonuçların değişkenlik gösterdiğini ifade etti.
Buna örnek gösteren araştırmacılar, sağlık sistemi çok iyi olarak değerlendirilen ülkelerin Çin’e göre hasta tedavisinde daha başarılı olabileceğini, bunun bir sonucu olarak da bildirilen ölü sayısının daha yüksek bir vaka sayısına karşılık gelebileceğini, bunun da beklenenden daha düşük bir tespit oranına yol açacağını ifade etti.
Araştırmacılar bu tür farklılıkların çalışmaya dahil edilmesini sağlayacak veriler olmadığı için çalışmanın basitleştirilmiş varsayımlara dayandırıldığını belirtti.
