Muhalefet kulaktan dolma, hızlı ve biraz da abartılı bir değerlendirmeyle MİT yasasını Erdoğan’ın iktidarını şahsileştirme girişimi, bir ‘muhaberat devleti’ oluşumu olarak lanse etti. Cumhurbaşkanı’nın böyle bir yasa metnini onaylamayacağını bildirmesi üzerine yasa geri çekildi ve seçim sonrasına bırakıldı. Başbakan Yardımcısı Beşir Atalay’ın son açıklamaları eleştirilerin hükümet tarafından ciddiye alındığını ve yasanın elden geçirildiğini gösteriyordu.
Bu tashih hem yasanın içeriği hem eleştirilerle etkileşimi açısından demokratik düzen için sevindirici bir durumdur. Nitekim yasaya istihbaratın demokratik denetimiyle ilgili bir hüküm eklendiği anlaşılıyor. Bu, Türkiye tarihi açısından da bir ilktir. İngiliz modeline yakın bir düzenlemeyle TBMM bünyesinde ‘İstihbarat ve Güvenlik Denetim Komisyonu’ adı altında kurulacak, iktidar ve muhalefet milletvekillerinden oluşacak bir komisyonun yıllık denetimler yapması ve bu konuda kamuoyunu bilgilendirmesi denetime ilişkin ‘ilk adım’ olarak önemlidir.
Geniş yetkiler konusunda ise yasa metni tam tatmin edici olmasa da kimi sınırlar getirilmiş görünüyor. MİT’in bilgi, belge, arşiv talep etme yetkisi en azından ‘görev alanı’yla sınırlandırılıyor. Teşkilatın yurt dışı faaliyetlerle ilgili yetki bölümü yasa metninden çıkartılıyor. En nihayet yasa metninden ‘MİT Bakanlar Kurulu’nun verdiği her tür görevi yapar’ ibaresinin ve başbakanın koordinasyon birimine başkanlık yapan hükmünün kaldırılması diğer adımlar arasında.
Şimdiden şu iki hususun altını çizmekte yarar var: Türkiye’nin bu konuda 12 Eylül sonrası 1983’te çıkarılmış yetki yerine teammüllerle çalışan keyfilik dozu yüksek bir yasadan kurtulması, AB dönemine ve kurallarına yakın bir düzenlemeye kavuşması önemlidir. Siyasi iktidarın gayri meşru dokulara karşı vereceği mücadelenin hukuk sınırlarında olması, bu istikamette çıkacak yasaların hukuk devleti kurallarına uyması demokrasimizin yakın geleceği açısından hayati bir noktadır.
Yeni yasanın bu çerçevede kalması sevindiricidir ve bu çerçeveye daha çok itilmesi gerekmektedir.
