Geçtiğimiz hafta Atatürk Havalimanı’nda yaşanan saldırı sonrası sosyal medya sitelerinin yavaşlatma yoluyla dolaylı erişimlerinin engellemesinin Türkiye’nin başını çektiği ülkeler tarafından, doğrudan engelleme yerine giderek daha fazla tercih edildiği kaydedildi.
Reuters’ta yer alan bir analiz, Türkiye’deki internet politikalarını mercek altına aldı. “İstanbul Atatürk Havalimanı’nda geçen hafta gerçekleşen ve 45 kişinin ölümüyle sonuçlanan intihar saldırılarının ardından, Türk hükümeti dünya genelinde politik belirsizlik anlarında giderek daha da yaygınlaşan bir adım attı: Facebook, Twitter ve YouTube’a erişimi kısıtladı” diye başlayan analizde, yetkililer inkar etse de, izleme gruplarından teknik uzmanların sosyal medyaya uygulanan karartmanın kasti olduğunu söylediği dile getirildi.
‘Olmadığı’ için sorgulanamayan engelleme
Analizde, Çin ve İran gibi ülkelerin online medya üzerinde uzun zamandır sıkı bir kontrol uyguladığı, birçok demokratik hükümetin de terörle mücadele adı altında internete kısıtlama getirmesinin insan hakları ve internet aktivistleri tarafından eleştirildiği anımsatıldı.
Hükümet kaynaklı internet yasaklarının, belli internet sitelerinin yavaşlatılmasını da içerebildiğini vurgulayan analizde, dijital haklar konusunda çalışan Access Now’dan Peter Micek’in “Bu enformasyon akışını kontrol etmek isteyen hükümetler için başvurulan bir mekanizmaya dönüşüyor. Ancak yavaşlatma, neyin kabul edilebilir ve neyin insan hakları ihlali olduğu konusunda bir ‘Vahşi Batı’ yaratıyor” yorumu aktarıldı.
En az 21 erişim engeli
Access Now’a göre geçen yıl dünya genelinde 15 internet kesintisi uygulaması yapılmıştı, bu sene bu sayı şimdiden 21’i buldu.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’nin internet kesintilerini hak ihlali olarak tanımlamasına da değinilen analizde, Türkiye’nin de internet kesintilerini politik gelişmelerde giderek daha agresifçe uygulayan bir ülke olarak öne çıktığı vurgulandı.
Türkiye’de sansürü gözlemleyen Turkey Blocks adlı gruba göre Türkiye’nin geçen yıl en az yedi siteyi tamamen kapattığı ya da yavaşlattığına işaret eden analizde şöyle dendi: “Geçen haftaki saldırılarda olduğu gibi, Türk hükümeti böyle durumlarda belli materyalleri engellemek için ulusal güvenlik yasasını devreye sokuyor. Sosyal medya özelinde, bu engelleme ya da yavaşlatma olarak beliriyor.”
Yavaşlamanın nedeni gerçekten trafik mi?
Reuters’e konuşan bir hükümet yetkilisi Türkiye’nin internet kısıtlaması yaptığını reddederken, geçen haftaki yavaşlamayı normalden çok daha yoğun olan online trafiğe bağladı.
Saldırıdan birkaç saat sonra kullanıcılar sosyal medyaya ulaşmak için alternatif yollar bulmaya başladıkları sırada, hükümetin de yayın yasağı getirdiğini anımsatan analizde, Facebook, Twitter ve YouTube yetkililerinin ise konu hakkında yorum yapmaktan kaçındıkları ifade edildi. Analizde bu firmaların trafikteki olası bir aksamayı giderebilmek için kitlesel sunucu havuzları tasarladıklarını ve olası bir aksamada kullanıcıları bilgilendirdiklerinin hatırlatıldığı analizde, geçen haftaki aksamada ise böyle bir açıklamaya gidilmediğine dikkat çekildi.
Analizde TTNET, Uydunet ve Turkcell gibi hizmet sağlayıcıların da sorulara yanıt vermediği vurgulandı.
Site engellemede temyiz hakkı var
Analizde, sosyal medyaya erişim kısıtlamalarının, Türkiye’de medyaya yönelik giderek sıklaşan saldırıların bir parçası olarak görüldüğü belirtilerek, şöyle dendi: “İnsan hakları grupları, Erdoğan yönetiminin artan güvenlik tehditleri karşısında muhalif sesleri emsalsiz şekilde bastırmasını kınıyor. Kendisi de resmi bir Twitter hesabı sahibi olmasına karşın, Erdoğan sosyal medyadan hoşlanmadığını söylüyor. Türkiye’de bir internet sitesinin engellenmesi temyiz edilebilir bir mahkeme kararı gerektiriyor. Tespiti daha güç olan yavaşlatma ise kullanıcı ve site sahiplerini bir belirsizlikle bırakıyor.”
