Sivas’ta Kral 2’nci Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve parçası bulundu.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın açıklamasına göre Kayalıpınar kazılarını 2021’den bu yana Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü’nden Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığındaki ekip yürütüyor.
Kayalıpınar’da 2025’te aynı alanda bulunan 53 çivi yazılı tablet ve parçasının da bu arşive ait olduğu değerlendiriliyor. 2026’daki 131 yeni buluntuyla birlikte arşivdeki tablet ve parça sayısı 184’e ulaştı.
Kayalıpınar’daki kraliyet arşivi, 21’nci yüzyılda bulunan en kapsamlı Hititçe arşiv olma özelliğini taşıyor.
Şehirlere yayılan yüksek ateşli salgın anlatılıyor
Arşivde kehanet, fal, mektup, ritüel ve dua kategorilerinde metinler yer alıyor. En dikkat çekici belgelerden bazıları, şehirden şehre yayılan yüksek ateşli bir salgını anlatıyor.
Özellikle çocukları öldüren hastalık nedeniyle küçük prens ve prenseslerle yüksek rütbeli Hitit görevlilerinin çocuklarının sağlık durumlarının fal sorgulamalarıyla takip edilmiş. Çivi yazıları, salgının Hitit kraliyet ailesinde yarattığı kaygıyı da doğrudan yansıtıyor.
Henüz anne sütüyle beslenen bir bebek prensesin sağlık durumunun büyük endişeyle ele alındığı belgelerde, geleceğinin kehanet yoluyla anlaşılmaya çalışıldığı görülüyor. Başka bir tabletteyse bebek prensesin ölümü ve cenaze ritüeli kaydedilmiş.
Hitit devletinin karşı karşıya kaldığı askeri tehditler
Kraliyet arşivinden çıkan belgeler Hitit devletinin karşı karşıya kaldığı askeri tehditleri de gösteriyor.
Batı Anadolu’daki Hitit generallerinin Hitit kralına gönderdiği bir mektupta bölgenin düşmanlar tarafından çevrildiği bildiriliyor. Generaller düşmanları yenebilmek için asker, at ve savaş arabası gönderilmesini talep ediyor.
Mektupta desteğin ulaşmaması halinde durumun ağırlaşacağı ve Hitit ordusunun yok edileceği vurgulanıyor. Generaller ayrıca desteğin gönderilmemesi halinde ortaya çıkacak sonuçların sorumluluğunu üstlenmeyeceklerini krala bildiriyor.
Kral 2’nci Tudhaliya’nın millattan önce (MÖ) 14’üncü yüzyılın ortalarında hüküm sürdüğü biliniyor.
Hititlerin kuş kehanetleri
Bir tablette de kuş falcılarının Samuha’nın dışındaki farklı gözlemler kaydedilmiş. Falcıların konakladıkları kentler, izledikleri güzergahlar ve gözlemledikleri kuşlar belgelerde ayrıntılarıyla yer alıyor.
Çivi yazılı metinler, kuş falının nasıl değerlendirildiği ve yorumlandığı konusunda daha önce bilinmeyen bilgileri de ortaya koyuyor.
Bakan Mehmet Nuri Ersoy bulunan çivi yazılarıyla ilgili şunları söyledi:
“Kayalıpınar’daki kraliyet arşivi, 21’inci yüzyılda ortaya çıkarılan en kapsamlı Hititçe arşiv olarak tarihteki yerini aldı. Hititçe ve Hurrice kaleme alınan bu belgeler, yaklaşık 3 bin 400 yıl öncesinin devlet yönetimini, askeri gelişmelerini, inanç dünyasını ve kraliyet ailesinin yaşadıklarını doğrudan günümüze taşıyor.”
