Deutsche Welle (DW) Almanya’nın plastik atığının yüzde 20’sinin Türkiye’ye gönderdiğini yazdı.
Britanya merkezli Guardian ağustosta geçen yıl Türkiye’ye Avrupa Birliği’nden (AB) en az 503 bin ton, Britanya’dan da 139 bin ton plastik atık gönderildiğini haberleştirmişti.
Gazeteye göre özellikle Britanya’nın yaptığı ‘atık sömürgeciliği’. Yani, zengin ülkelerin daha az düzenleme bulunan yoksul ülkelere plastik atık ihraç edilmesi.
DW de bugünkü (14 Eylül) haberinde Basel Action Network’ün (BAN) ticaret verilerini değerlendirdi. Buna göre Almanya, 2025’te 814 bin ton plastik atık ihraç ederek dünyada ilk sırada yer aldı. Bu atıkların yaklaşık yüzde 20’si Türkiye’ye gitti.
‘Toksik bir döngü’
Çukurova Üniversitesi’nden biyolog Sedat Gündoğdu Türkiye’ye gelen atığın gıdalara karışarak yeniden Almanya’ya döndüğünü söylüyor. ‘Toksik bir döngü’den söz eden uzman Almanya’nın sorumluluk alması ve kendi atığıyla ilgilenmesi gerektiğini vurguluyor:
“Aksi takdirde güvenli geri dönüşüm yanılsaması, Almanya’yı diğer ülkelerdeki çevre sorunlarının ortak sorumlusu haline getiriyor.”
Türkiye Plastik Sanayicileri Derneği’yse (PAGDER), küresel döngüsel ekonominin bir parçası kalabilmek için geri dönüştürülebilir atık ithal edilmesi gerektiğini savunuyor.
Derneğe göre plastik tüketimi artmaya devam edecek ve bu da geri dönüşüm ihtiyacını artıracak.
Aktivistler: Avrupa’nın atıklarının bedelini yoksullar ödüyor
Britanya ve Türkiye’den aktivistler, plastik atık ihracatının bedelini kentli yoksulların ödediğini vurguluyor.
Uluslararası sivil toplum örgütü Çevresel Araştırma Ajansı’nın (EIA) verilerine göre Mayıs 2021-Temmuz 2024’te Britanya’dan Türkiye’ye gönderilen atıkların yüzde 13’ü Adana’daki geri dönüşüm bölgesindeki sekiz tesise gitti.
Bu sürede 13 İngiliz şirket, toplam 52 bin ton plastik atık gönderdi.
Sabancı Üniversitesi’nden deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu Türkiye’ye tüm plastik ithalatının yasaklanması için çağrı yaptı:
“Mikroplasikli atık suların sulama kanalına boşaltılması, tarım açısından kirlilik ve gıda güvenliği endişesi oluşturuyor.”
Akademisyenin Mart 2026’da yayınlanan araştırmasına göre geri dönüşüm bölgesinin aşağısındaki kanaldan alınan numunelerde mikroplastik miktarı yukardaki bölgelere kıyasla 10 kat fazla çıktı. Ayrıca geri dönüşüm işlemine özel ‘pelet, film ve parçacık’lar da bulundu.
‘İngiliz plastik atığı Adana’da atılıp yakılıyor’
Gönüllü çevreci grup Greenpeace de 2021’deki bir araştırmasında İngiliz marketlerinden çıkan plastik atığın Adana’da atıldığını ve yakıldığını duyurmuştu.
Guardian’a göre o yıl, Türkiye yoğurt kabı, salata poşeti ve plastik film dahil Britanya’nın plastik atık ihracatının yüzde 94’ünde kullanılan atık türlerine yasak ilan etmişti. Fakat yasak geri dönüşüm sektörü baskısıyla geri çekilmişti.
AB’nin yasak kararı Türkiye’ye atık ihracatını artırabilir
AB, kasımdan itibaren genellikle OECD ülkeleri dışındaki ülkelere ihracatı yasaklayacak. Çevreciler bunun OECD üyesi olan ve AB’nin atıklarının başlıca ithalatçılarından Türkiye’ye atık gönderilmesini artırmasından korkuyor.
