Denizlerin yırtıcısı köpekbalıkları tıpkı insanlar gibi şekilleri hatırlıyor, matematikten anlıyor.
BBC, köpekbalıkları hakkında pek bilinmeyen sıradışı dokuz bilgiyi derledi.
Büyük felaketten kurtuldular
Köpekbalıklarının ataları, Dünya’nın beş büyük kitlesel yok oluşunun tamamından sağ çıktı. Hatta yeryüzünün bilinen en büyük kitlesel yok oluşu Permiyen-Triyas’tan bile kurtuldular.
Permiyen-Triyas’ta deniz canlılarının yüzde 90’ı yok olmuştu.
Matematikten anlıyorlar
Köpekbalıkları soyut şekilleri ve geometrik cisimleri ayırt edebiliyor. Bir deneyde genç gri bambu köpekbalıklarının şekiller ve optik illüzyonlarla ilgili bilgileri neredeyse bir yıl boyunca hatırlayabildiği keşfedildi. Ayrıca temel matematik yapabiliyor, örneğin üç ile beş ya da dört ile yedi arasındaki farkı ayırt edebiliyorlar. Ancak dört ile beş kadar birbirine yakın sayıları seçemiyorlar.
Caz müzik seviyorlar
Avustralya’da yaşayan Port Jackson türü köpekbalıkları caz müziği çok seviyor. Caz müzik çaldığında akvaryumun belirli noktalarına gidip ödül maması alan köpekbalıkları aynı deneyi klasik müzikte yapmadı.
Bazılarının geçici de olsa göbek deliği var
Bazı köpekbalıkları yumurtlasa da boğa köpekbalıkları ve çekiç başlılar dahil birçok tür, yavrularını insanlar gibi rahimlerinde taşıyıp onları göbek bağıyla besler. Yavrularını göbekbağından besledikleri için doğumdan sonra birkaç hafta ya da birkaç ay boyunca, göbek bağının bıraktığı iz durur. Bu sürede köpekbalıklarının göbek deliği olur.
Bazı köpekbalığı türleriyse ne yumurta bırakır ne de yavrularını memeliler gibi rahimlerinde büyütür.
Embriyolar, annenin içinde çatlayan yumurtalarda gelişir. Bu yavrular da canlı doğar. Örneğin dikenli köpekbalıkları, iki yıla kadar süren bir gebeliğin ardından böyle doğum yapar.
Bazı türlerde yavrular anne karnında birbirini yer, güçlü olan hayatta kalır
Dişi kum kaplanı köpekbalıklarının iki rahmi vardır ve her birinde beş yavru gelişebilir. Ancak embriyolar kardeşleriyle beslenir ve sonunda yalnızca biri hayatta kalır. Kardeşlerini yedikten sonra geriye kalan yavrular, annelerinin üretmeye devam ettiği döllenmemiş yumurtalarla beslenir.
Arkadaş canlısıdırlar
Köpekbalıkları, yalnız avcılar değildir. Gri resif köpek balıkları, aynı arkadaş grubuyla dört yıla kadar birlikte vakit geçirir. Daha küçük gruplara ayrılır, kendi yollarına gider ve zaman zaman yeniden bir araya gelirler. Genç limon köpekbalıkları da gruplar halinde yaşamayı sever ve bu sosyal etkileşimler sırasında birbirlerinden yeni şeyler öğrenirler.
Büyük beyaz köpek balıkları bile arkadaş edinebilir.
Derileri zımpara kağıdını andırır
Köpekbalığı derisi keman yapımından, mobilyaya kadar birçok eşya için kullanılabilir. Deriye dokunmak zımpara kağıdına dokunmak gibi hissettirir.
Köpekbalıkları bazen tanımadıkları nesnelere çarpar ve derilerinin pürüzlü yüzeyiyle onların dokusunu ve yapısını hisseder. Bu nesnelerin yiyecek olup olmadığını anlamalarını sağlayan bir tat testidir.
Duyularıyla atan kalbi algılarlar
Köpekbalıklarının sekiz duyusu vardır. Görme, işitme, koku alma, tat alma ve dokunma gibi beş temel duyunun yanı sıra, sudaki basınç veya voltaj değişikliklerini hatta Dünya’nın manyetik alanını algılayabilen üstün duyulara da sahiplerdir.
Köpekbalıkları atan bir kalbi bile duyularıyla algılayabilir. Böylece tamamen karanlıkta avlanabilir veya kumun altında saklanan avlarını bulabilirler. Sahip oldukları Lorenzini ampullerinin, Dünya’nın manyetik alanını kullanmalarını ve binlerce kilometrelik okyanus yolculuklarında yön bulmalarını sağladığı tahmin eidliyor.
Köpekbalıkları yeryüzünde ağaçlardan bile eskidir
Köpekbalıklarının atalarına ait en eski fosil kanıtları, 450 milyon yıl öncesine ait. Bu, ilk ağaçlardan yaklaşık 60 milyon yıl, dinozorlardan 220 milyon yıl, Satürn’ün halkalarından 350 milyon yıl ve Kutup Yıldızı’nın doğumundan 380 milyon yıl daha öncedir.
İlk köpekbalığı benzeri dişler 410 milyon yıl önce ortaya çıktı ve köpekbalıklarına benzeyen ilk grup yaklaşık 380 milyon yıl önce evrimleşti.
Bu antik balıkların birçoğu teknik olarak köpekbalığı sayılmayabilir, ancak onlarla akrabaydı. Ardından 195 milyon yıl önce esnek ve dışarı doğru uzayabilen çeneleriyle daha hızlı yüzme yeteneklerine sahip, bilinen en eski modern köpekbalıkları ortaya çıktı.
Bugün yaklaşık 500 köpekbalığı türü var. Bu sayı, yaklaşık 50 milyon yıl önce ulaştıkları zirvenin oldukça altında.
