MESUDE DEMİR
Hava kirliliği, D vitamininin sentezini de engelliyor. UVB ışınlarının cildimize ulaşamaması, D vitamini üretimini azaltıyor. Kirlilik seviyesinin yüksek olduğu bölgelerde yaşayanların, bu vitaminin eksikliğini yaşama ihtimali daha fazla.
Hava kirliliğinden kişisel önlemlerle sakınmak veya kaçınmak mümkün değil. Alınmayan önlemler nedeniyle milyonlarca insan ‘kader’ini yaşıyor. Her yıl 8 milyon erken ölüme yol açıyor. Dünya nüfusunun yüzde 92’sini etkiliyor. Temiz Hava Hakkı Platformu’nun (THHP) altıncı Kara Raporuna göre Türkiye’de nüfusun yüzde 92’sinden fazlası Dünya Sağlık Örgütü standartlarına göre kirli hava soluyor. Temiz hava politikalarıyla yaklaşık 68 bin 440 insanın ölümünün önüne geçilebilirdi.
Solunum yollarını tahrişten ölüme kadar uzanan geniş bir yelpazede akut ve süreğen sağlık sorunlarına yol açıyor. Solunum ve kalp dolaşım sistemi hastalıklarına zemin hazırlıyor.
Kirlilik arttıkça sentezi azalıyor
En önemli etkilerinden biriyse, güneş ışınlarının dünyaya ulaşmasını bariyer gibi engellemesi. UVB ışınları D vitaminin sentezi için gerekiyor. Havadaki kirlilik etkenleri arttıkça D vitamini sentezi de azalıyor.
Kalp ve damar hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Nevres Koylan’ın verdiği bilgiye göre, D vitamini bağışıklık sistemi, güçlü kemikler ve genel vücut sağlığı için çok önemli. Vücudun kalsiyumu emmesine ve kemik sağlığını desteklemesine yardımcı olur. Ayrıca bağışıklık sistemini güçlendirir ve bazı hastalıklara karşı koruyucu etkisi var.
Eksikliği halinde, kemiklerin güçsüzleşmesine yol açabilir. Enfeksiyonlara karşı vücut direnci azalır. Mevsimsel depresyonla ilişkilendiriliyor. Yine düşük seviyesi kalp ve damar hastalıkları riskini artırabiliyor.
Hava kirliliğine yol açan partikül maddeler (PM 2.5 ve PM 10) UV ışınlarının emilimini artırarak cildimize ulaşmasını engelliyor. Azot dioksit (NO2), UVB ışınlarının yoğunluğunu azaltıyor ve D vitamini sentezini sınırlayabilir. Karbondioksit (CO2) sera etkisini artırarak güneş ışığı geçişini engelleyebiliyor.
Azlığı çocukların gelişimini engelliyor
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, hava kirliliğinin yoğun olduğu şehirlerde yaşayan bireylerde D vitamini eksikliği daha yaygın. Hava kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde yaşayan çocukların D vitamini eksikliği yaşama riski daha yüksek. Koylan, “Bu durum büyüme geriliği ve kemik gelişiminde problemlere yol açabilir” dedi.
Yaşlılarda cilt incelmesi nedeniyle D vitamini sentezi zaten azalıyor. Hava kirliliği, bu sorunu daha da şiddetlendiriyor ve osteoporoz riskini artırıyor.
Koylan D vitamini eksikliğini önlemek için şunları önerdi:
* D vitamini açısından zengin besinler tüketmek eksikliğin önlenmesine yardımcı olabilir. Somon ve uskumru balıkları omega-3 ve D vitamini kaynağı. Yumurta sarısı doğal D vitamini içerir. Zenginleştirilmiş süt ve tahıllar, D vitamini eklenmiş gıdalar tüketilebilir.
* Hava kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde yaşayanlar için doktor kontrolünde D vitamini takviyesi almak faydalı olabilir.
* Güneş ışığından daha iyi faydalanmak için, hava kirliliği yoğunluğunun düşük olduğu saatlerde (örneğin sabah erken) dışarı çıkmak işe yarayabilir. Cildin doğrudan güneş ışığına maruz kalmasını sağlamak da önemli.
