Fransız ressam Claude Monet’nin, resim sanatında empresyonizm (izlenimcilik) akımına adını veren tabloyu tam olarak ne zaman yaptığı ilk kez tespit edildi. Amerikalı astrofizik profesörü Donald Olson’un hesaplarına göre, Monet’nin ‘İzlenim: Gün Doğumu (Impression, soleil levant)’ tablosunda, 13 Kasım 1872 günü, saat 07:35’teki ‘an‘ resmediliyor.
Tablo ilk kez 1874’te, Claude Monet, Edgar Degas, Pierre-Auguste Renoir, Camille Pissarro ve Berthe Morisot gibi ressamların Paris’te La Salon Galerisi’ndeki bağımsız sergisinde görücüye çıkmıştı. Dönemin tanınmış sanat eleştirmenlerinden Louis Leroy ise sergiyi küçümseyen eleştirisinde, Monet’nin tablosundan yola çıkarak ressamlara ‘empresyonistler (izlenimciler)’ adını takmıştı.
Konturların belirsizleşmesine karşılık ışığın ve yarattığı izlenimin odak haline geldiği bu akım zaman içinde ‘moderniteye başkaldırı‘ olarak kabul görürken, Monet’nin empresyonizme adını veren tablosunu tam olarak ne zaman yaptığı hep tartışma konusu oldu. Öyle ki, bazıları tablonun adına rağmen resmedilenin gün doğumu değil, gün batımı olduğunu bile iddia etti. Profesör Olson, işte tüm bu tartışmaya son vermiş görünüyor.
‘Sır’, Le Havre’daki otelde çözüldü
Olson, ‘empresyonizmin doğum tarihini‘ belirlemek için ilk iş olarak, Monet’nin tabloyu çizdiği yere, yani Fransa’nın Le Havre Limanı’ndaki d’Amirauté au Havre Oteli’nin üçüncü katındaki odaya yerleşti. 1878 tarihli bir katalogdaki yazım hatası nedeniyle gündeme gelen, ‘İzlenim’in gün batımı olduğu yönündeki iddia bu odada hemen çürüdü. Zira güneş doğu yönündeydi.
Gel git seviyeleri bile incelendi
Güneş yılın sadece belirli günlerinde tam olarak aynı noktadan doğduğundan, araştırmacılar için 365 günün büyük kısmını saf dışı bırakmak zor olmadı. Ardından, o döneme ait kitaplardan gün batımı saatleri ve gel git seviyelerine dair veriler bilgisayar algoritmaları üzerinden incelenerek altı tarih belirlendi.
Son noktayı sis koydu
Bu noktada Olson, tablonun sol tarafındaki sis bulutlarına dikkat kesildi; dönemin hava durumu raporları incelendiğinde geriye iki tarih kalıyordu. Güneşin doğduğu o anlarda sis olan iki gün vardı; ama bunlardan sadece biri Monet’nin tabloyu imzaladığı 1872 yılına aitti. Böylece, sanat tarihinin en ‘beğenilen‘ akımlarından empresyonizmin doğum tarihi tespit edilmiş oldu: 13 Kasım 1872, saat 07:35.
