Şirketler için kâr oranlarını artırmanın yollarından biri işçinin sağlığına ve güvenliğine ayrılacak maliyetleri sıfıra indirmek. Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikasında, tavan vincinin kopmasıyla 1500 derecelik ark ocağına düşen malzemelerin yarattığı cehennemde 18 işçi yanarak can verdi.
Elektrik Teknisyeni Uğur Yeke 12 yıl önce aynı fabrikada 1500 derecelik ocağın üzerinde çalışırken patronun esirgediği 5 liralık telsiz yüzünden makinenin altında kalıp bacağını kaybetti.
Aynı fabrikada 13 yıl önce Engin Solmaz isimli işçi elektrik akımına kapıldığında, onu hastaneye götürecek bir ambulans olmadığı için can verdi. Patronun fabrikada ambulans için tuttuğu tek araç 97 model hurda bir panelvandı. Cinayet sırasında fabrikada bile değildi.
HABAŞ patronu Mehmet Rüştü Başaran’ın garajında dünyada sadece 100 adet üretilen 4.5 milyon avroluk Ferrari ve lüks otomobil koleksiyonu yatıyor. Kanlıca’daki 10 milyon dolarlık yalıyı 2002’nin iktisadi krizinde 4 milyon dolara pazarlıkla yine o alıyor. Şimşek parıltısı gibi parlayan bir hayat yaşıyor. Elde edilen artı-değer böylece itibara dönüşüyor.
İtibar istiyor çünkü ihtiyacı var. Anadolu Bank’ın sahibi de o, işçisine protez bacak yardımı yapmamak için banka hesaplarına bloke koyduran da.
Altı yıl önce HABAŞ’ın çatısından düşerek ölen Kadir Özdemir’in ailesine, oğullarının yedisi bile çıkmadan 700 bin liralık “sus payı” teklif edildi. 2017’de mevzuata aykırı gaz boşaltımı sonucu 1 işçinin öldüğü davada 9 yıl sonra çıkan göstermelik cezalar aynı cezasızlık örneği.
Şirket bilançolarında kârlar, hisse fiyatları, teşvikler, 4.6 milyon avroluk sigorta tahsilatları ve Ferrariler var. Fakat 27 yaşındaki Mesut Şimay, 22’sindeki Eray Kızıldağ, 24’ündeki Güven Albayrak, 26’sındaki Merve Menteş, 35’indeki Naim Karagüzel, uzvunu bırakan Uğur Yeke ve daha nicesi o bilançolarda yok. İzmir’de yaşanan kapitalizmin istisnai bir kötü örneği mi? Değil. Bu, sermaye tahakkümünün ete kemiğe bürünmüş hali.
