Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, 9 Temmuz 2018’de yürürlüğe giren yüzde 50+1’le cumhurbaşkanı seçilmesinin ‘seküler-muhafazakar karşıtlığı’nı ortadan kaldırdığını öne sürdü.
Türkiye, 16 Nisan 2017’de yönetim sistemini değiştiren anayasa değişikliği için referanduma gitmiş, yüzde 51’lik onayla Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçilmişti.
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan Kasım 2023’te ‘yüzde 50+1’ modelinin partileri ‘yanlış yollara sevk ettiğini’ savunarak değişmesi gerektiğini söylemişti:
“Mevcutta 50+1 mecburiyeti partileri yanlış yollara sevk ediyor. Kimin eli, kimin cebinde belli değil. Yok altılı, yok on altılı masa… Bundan sonra kim bilir daha neler çıkar? Ama oy sayısı itibarıyla ‘En fazla oyu alan aday seçilir’ denildiği zaman seçim hızlıca tamamlanır.”
Uçum sistemin yürürlüğe girdiği yıldönümünde sistemle ilgili şunları söyledi:
* Parlamenter sistemde sıkça rastlanan hükümet kurma krizleri ortadan kalktı. Her iki dönemde de Cumhurbaşkanı seçildiğinde hükümet kuruldu ve hiç bir zaman kaybı olmadan çalışmaya başladı.
* 2023 Mayıs seçimlerini parlamenter sisteme dönüş seçimleri olarak ilan eden muhalefetin hem Cumhurbaşkanı hem TBMM seçimini kaybetmesiyle seçmen geriye dönüşü de reddetmiş oldu. 2023 genel seçim sonuçları sistemi ‘sorunlu’ gören odaklar için büyük bir derstir.
* Bu odaklar aslında sınırlandırılmış demokrasiden yanadır. Halkın iradesini kontrol altında tutan kurumsal egemenliği savunurlar. Halkımız kendi iradesini hedef alan bu anti-demokratik yaklaşımlara geçit vermedi.
Mecburi kapsayıcılık
* Bu modelde cumhurbaşkanının birinci ya da ikinci turda yüzde elliden fazla oyla seçilmesi de toplumsal ve siyasal güvence normu olarak çok önemli bir role sahip oldu. Yüzde 50+1 kuralı sebebiyle siyasi yelpazenin neresinde yer alırsa alsın iddialı her parti toplumun her kesimine yönelik kapsayıcı bir siyaset geliştirmeyi bir demokratik mecburiyet olarak görmeye başladı.
* Yüzde 50+1 kuralı, geçmişte siyaset üzerinden toplumda üretilmeye çalışılan çatışmaları ve özellikle de seküler-muhafazakar karşıtlığını adeta parçalayıp attı.
* Şimdi ana aktör partilerin hepsi toplumun her kesimine hitap etmek için politikalar geliştiriyor. Başörtüsü özgürlüğünde olduğu gibi hukuksal düzenleme girişimlerinde bulunuyor.
‘Yeni anayasayla adım atılabilir’
* Elbette Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin geliştirilmesi ve yetkinleştirilmesi gereken yönleri de vardır. Yeni anayasayla bu konuda ileri adımlar atılacağı öngörülebilir.
* Bu vesileyle Türkiye’yi güçlendiren, demokrasimizi geliştiren, halkın gücünü artıran, demokratik sistemin işleyişinde seçmen iradesini belirleyici hale getiren Cumhurbaşkanlığı (Hükümet) Sisteminin uygulamaya geçişinin sekizinci yıldönümü kutlu olsun.
9 TEMMUZ 2018’den
— Mehmet Uçum (@mehmetucum) July 9, 2026
9 TEMMUZ 2026’ya
Türkiye’de bundan sekiz yıl önce 9 Temmuz 2018’de başkanlık modeli uygulanmaya başlandı.
Halkımız 16 Nisan 2017 tarihli referandumda başkanlık modeline geçişi sağlayan anayasa değişikliğini kabul etti.
24 Haziran 2018’de yeni sistemin ilk…
