Sahra Çölü kaynaklı yoğun çöl tozu taşınımının bugün itibarıyla 10 gün boyunca Türkiye ve Akdeniz Havzası’nda etkili olması bekleniyor.
Türkiye, coğrafi konumu nedeniyle Kuzey Afrika’daki Sahra Çölü gibi kurak bölgelerden atmosfere karışan çok ince mineral parçacıklarının rüzgarlarla taşınmasıyla oluşan çöl tozuna maruz kalabiliyor.
Her yıl Sahra Çölü’nden yaklaşık 180 milyon ton mineral tozu, atmosfere karışıp rüzgarla taşınarak Avrupa, Akdeniz, Atlas Okyanusu ve Amerika kıtasına kadar ulaşabiliyor.
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, şunları söyledi:
“Meteorolojik tahminlere göre Türkiye ve Akdeniz Havzası bugünden itibaren 10 gün boyunca Kuzey Afrika kaynaklı yoğun çöl tozu taşınımının etkisine giriyor. Çöl tozunun önümüzdeki 18 Mayıs’tan gününden itibaren yurdu terk etmesini bekliyoruz.
İstanbul da çöl tozunun batıdan gelmesi sebebiyle öncelikle etkilenecek şehirler arasında yer alıyor. Kuzey Afrika kaynaklı yoğun çöl tozu taşınımı batı bölgelerden başlayarak yurt genelinde hava kalitesinde düşüşe yol açacak.”
Risk grubundakilere uyarı
Toros risk grubundakileri uyardı ve bazı önerilerde bulundu:
“Çöl tozları astım, bronşit, KOAH ve alerjik solunum yolu rahatsızlığı bulunan kişiler için risk oluşturuyor. Özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı olanlar yoğun toz taşınımı sırasında uzun süre dış ortamda kalmaması önemli.
Birçok bilimsel çalışmanın atmosferdeki ince partikül maddelerin akciğerler üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu ortaya koydu.
Çöl tozu taşınımının etkili olduğu dönemlerde hava kalitesi verileri düzenli takip edilmeli. İndeksi kırmızı, mor veya kahverengi seviyelere ulaşması halinde mecbur olmadıkça uzun süre açık havada kalınmamalı.
Yoğun fiziksel aktiviteler azaltılmalı ve solunum hastaları gerekirse maske takmalı.”
Çöl tozlarının yararı da var
Profesör ardından şu bilgileri paylaştı:
“Çöl tozları aynı zamanda dünya ekosistemi için önemli bir doğal taşıyıcı görevi görüyor. Sahra Çölü’nden taşınan tozlar demir, fosfor ve çeşitli mineraller bakımından zengin. Bu, okyanuslardaki planktonları ve tropikal ormanları besliyor.
Araştırmalar Sahra’dan yükselen tozların Amazon yağmur ormanlarının ihtiyaç duyduğu fosforun önemli bir bölümünü taşıdığını gösteriyor. Atmosfer yoluyla doğal mineral taşınımı Amazon ekosisteminin devamlılığı açısından büyük önemde.”
