Uluslararası düşünce kuruluşu Ember’in raporuna göre Türkiye 2022’de elektrik üretimi için kömür ithalatını iki katına çıkardı. Fatura 5,3 milyar dolar. Bu tüm zamanların en yüksek kömür ithalatı olarak kayda geçti. Türkiye’nin bir numaralı kömür tedarikçisi Rusya.
Enerjide Rusya’ya bağımlılık
Türkiye 2022’de kömür ithalatının neredeyse yarısını Rusya’dan sağladı. 2021’de Rusya’nın payı yüzde 26 seviyesindeydi. Türkiye’nin Rusya’dan aldığı doğalgaz ve petrol payı yüzde 40-45 arasında. Nükleer enerji de Rusya’dan. Mersin Akkuyu nükleer santral projesi de Rus devletine ait.
Elektrik ithal kömürle
Rapora göre Türkiye’de ithal kömürden elektrik üretimi yerli kömürden yüzde 25 daha fazla. Özellikle 2010’dan bu yana ithal kömürle elektrik üretimi daha da arttı. 2010’da ithal kömürden elektrik üretimi yüzde 7 iken 2022’de bu oran 20’ye ulaştı.
Ember Bölge Lideri Ufuk Alparslan, şunları söyledi: “Yaygın kanının aksine Türkiye’de kömürden elektrik üretiminin büyük kısmı yerli değil ithal kömürle gerçekleştiriliyor. İthal kömüre bu bağımlılık 2022 yılında rekor ithalata neden oldu. Türkiye’nin bunu durdurmak için özellikle güneş gibi potansiyelini yeteri kadar kullanmadığı temiz enerji kaynaklarına yönelmesi gerekiyor.”
Güneşten elektrik üretimi potansiyelin çok altında
Türkiye’de 2022’de toplam rüzgar ve güneş enerjisi kapasitesinde yaklaşık 2,4 GW gibi kısıtlı bir artış olsa da elektrik talebindeki düşüşün de etkisiyle rüzgar ve güneşin elektrik üretimindeki payı yüzde 15,5’e ulaşarak artışını sürdürdü. 2021’de bu oran yüzde 13,5 seviyesindeydi.
Türkiye, rüzgarın elektrik üretimindeki yaklaşık yüzde 11’lik payıyla Fransa (yüzde 8) ve İtalya (yüzde 7) gibi ülkelerden önde olmasına rağmen, güneş enerjisinde potansiyelinin altında kalıyor. Güneşin elektrik üretimindeki payı, yüzde 4,7 ile Polonya (yüzde 4,5) ve Ukrayna (yüzde 4) gibi Türkiye’ye kıyasla çok daha az güneş alan ülkelerle yakın seviyelerde. Bununla birlikte Enerji Bakanlığı’nın yeni enerji planında güneş kapasitesinde yüksek hedefler yer alıyor; bu hedeflere ulaşabilmek için her yıl eklenecek güneş kapasitesinin üç katına çıkmasına gerekecek.
Doğalgazdan elektrik üretimi düşüşte
2022’de Türkiye’de doğalgazdan elektrik üretimi 40 TWh azalarak bir önceki yıla göre yüzde 35 düşüş gösterdi. Doğalgazdaki düşüşün başında 2021’deki kuraklıktan sonra artış gösteren hidroelektrik üretimi (+10 TWh) ve kömürden elektrik üretimindeki artış (+10 TWh) geliyor. Elektrik talebindeki 9 TWh’lik azalma da doğalgazdaki düşüşte rol oynadı. Türkiye’de aylık elektrik talebi yılın ikinci yarısından beri düşüş gösteriyor.
