MESUDE DEMİR
@mesudedemirr
Sağlık Bakanlığı’nın tüm hekimlere estetik işlemler yapma yetkisinin önünü açan yönetmeliği tepki çekti.
Türk Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Uzmanları Derneği Başkanı Prof. Dr. Şükrü Yazar, “Düzenlemeyi gördüğüm anda, ‘Acaba yanlış bir şey mi okuyorum’ dedim. En büyük zararı halk sağlığı görecek” dedi.
Sağlık Bakanlığı’nın yine sessiz sedasız, uzmanlık derneklerine danışmadan hazırladığı Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 7 Ocak’ta Resmi Gazete’de yayınlandı.
Profesör Yazar, hasta güvenliğini tehlikeye atan, sağlık sisteminde dengesizlikler yaratan ve sağlık turizmine zarar verme potansiyeli taşıyan bu düzenlemenin acilen yeniden değerlendirilmesini istedi.
Önceki yönetmeliği göre sağlık kuruluşlarında, gerekli fiziki mekan ve asgari tıbbi donanımın sağlanması şartıyla, estetik işlemleri sadece dermatologlar, plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi uzmanlarıyla medikal estetik sertifikası bulunan hekimlerce yapabiliyordu.
Yeni yönetmelikle, tıp eğitimi müfredatları uygun olan veya onaylanmış sertifikalı eğitimlerle yetkinlik edinen diğer tüm hekimler yine sağlık kuruluşlarında (gerekli fiziki mekân ve asgari tıbbi donanımın sağlanması şartıyla) estetik işlem yapabilecek.
Bakanlık değişiklik duyurusunu, “Tüm estetik uygulamalarının sadece hekimler tarafından uygulanması noktasında kararlılığımızı ortaya koyduk” diye açıkladı.
Aynı açıklamaya göre uygulayıcı hekim kapsamı genişlediğinden kamuda ilgili branşlarda hekim istihdamında yaşanan sorunların da önüne geçilmesi hedeflendi. Estetik uygulamaların yapılabileceği sağlık kuruluşlarının sayısı böylece fiilen arttı.
‘Bu kadar sorun varken değişikliğe anlam veremedik’
Branş isimlerinin ve ‘bakanlık onaylı’ ifadesinin yönetmelikten çıkarılması, mesleki sınırların belirsizleşmesine ve hasta güvenliğinin tehlikeye atılmasına neden olabilir.
Türk Dermatoloji Derneği ile Türk Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Uzmanları Derneği hukukçularla toplantı yaparak yönetmelikle ilgili bir yol haritası çıkaracak.
Diken’in konuyla ilgili sorularını yanıtlayan Yazar, düzenlemenin, meslekleri ve halk sağlığı açısından ciddi riskler taşıdığını, bu nedenle endişeli olduklarını söyledi.
“Böyle bir ihtiyaç mı vardı?” sorusuna karşılık Yazar, şu yanıtı verdi:
“Hayır, yok. Biz, dermatologlar, medikal estetikçiler, sertifikalıların dışında da bu işi yapanlar var. 2 bin liraya botoks yapılıyor. İlacın kendisi 5 bin liradan fazla. Talep karşılanamayacak kadar fazla olsa, yapılan işlerin, ameliyatların değeri çok daha yüksek olurdu. Maalesef diplerde. Kendi maliyetinin çok altında. Alanda ciddi sorunlar varken, önlemlerin alınması, kısıtlama ve düzenlemeler beklerken bu değişikliğe anlam veremedik.”
Genellikle olağanüstü durumlarda (salgın veya savaş sırasında acil ihtiyaçları karşılamak üzere) uzmanlık dışı hekimlere yetki verilir. Bu geçici bir önlem. Yazar, “Şu anda girişimsel estetik işlemler alanında nasıl bir acil ihtiyaç veya yetersizlik olduğu düşünülmüştür ki böyle bir düzenleme yapıldı?” diye sordu.
Zaten denetimde sorun vardı, artacak
Yetkin olmayan ellerde yapılacak estetik işlemlerin, komplikasyonların artmasına yol açacağını belirten Yazar, şöyle devam etti:
“Bakanlık ilgili açıklamasıyla ‘İnsanlar mağdurdu, estetik olamıyordu’ (mealen) diyor. Hangi vatandaşımız estetik hizmeti alamadı da ortada kaldı? Botoks mu yaptıramadı? Yanlış uygulamalardan ölümler, körlükler, sakatlıklar varken, biz daha iyi kontrol edilmesini, merdiven altı işlerin önüne geçilmesini beklerken bakanlığın bu kararıyla çok ciddi halk sağlığı sorunları yaşanacak.
Yanlış uygulamaların 10’da 1-2’si belki basına yansıyor. Gerçek sayı daha fazla. Çünkü bir kısım hastalar merdiven altına bilerek gittiği için konuyu kapatıyor, şikayetçi olmuyorlar.”
Halihazırda yetkisiz kişiler tarafından yapılan merdiven altı uygulamaların denetiminde yetersizlikler sürerken bu değişiklik denetim mekanizmalarını daha da zorlayacak.
Yazar “Hekim olan herkes yapabilir” anlamına gelen düzenlemenin, bu uygulamaların hafife alınmasına yol açacağını düşünüyor: “Farklı branşlardan hekimlere, bir-iki haftalık kurslarla, bir kısmı belki gitmeden sertifikalar dağıtılacaktır. O sertifikalarla bu işleri yapmaya kalkışacaklar. Yapacakları girişimler insanların sakat kalmasına, ölmesine neden olacak.”
‘Hekimler uzmanlıklarını bırakıp estetik yapacak’
Derneğin diğer bir endişesi, estetik işlemlerin cazip hale gelmesinin, hekimlerin bu alana yönelmesine ve diğer branşlardaki hasta ihtiyaçlarının karşılanamamasına yol açması. Bunun kamudaki hekim açığının daha da artmasına neden olacağını belirten Yazar, şunları söyledi:
“Hekimler kendi branşlarını yapmayıp bu tür işlere yöneldikleri zaman, kendi uzmanlıklarındaki ihtiyaçlar karşılanmayacak. Çok başarılı bir çocuk hematoloğu ‘Ya ben buralarda neden uğraşayım, arkadaşım botoks, dolgu yapıyor dünya para kazanıyor, rahat da…’ diyecek. O çocukları kim tedavi edecek?
Her isteyen ve koşulları sağlayan sağlık kuruluşunda plastik cerrahi, dermatoloji uzmanı ya da medikal estetikçi zaten bu işlemleri yapıyordu. Şimdi çocuk sağlığı, üroloji ya da kadın hastalıkları ve doğum uzmanına mı botoks, dolgu yaptıracak.”
Tıp ve asistan eğitimi aksar
Yazar’ın kaygılarının başında tıp ve asistan eğitiminde yaşanacak sorunlar geliyor. Eğitim ve araştırma hastaneleriyle, üniversite hastanelerinde görev yapan eğitici hekimlerin cazip koşulları nedeniyle estetik işlemlere yönelmesi, tıp eğitiminde ve asistan eğitiminde ciddi eksikliklere yol açabilir.
Yazar, bunun gelecekte nitelikli hekim yetiştirilmesini tehlikeye atacağını ve sağlık sisteminin temel taşlarını zayıflatacağını savundu:
“Bunları hesaba katmadan ‘Herkes botoks, dolgu yapsın’ derseniz o sorunlarla karşılaşırsınız. Eğitimci ‘Öğlene kadar üniversitede kalayım, öğleden sonra dışarıda botoks, dolgu yapayım’ diyecek. Muayene açmasa bile, ‘Ben profesörüm, doçentim, uzmanım, burada botoks yaparım’ deyince güzellik salonları ‘Hoşgeldin hocam’ diye karşılayacak. 10 yıl sonra yetersiz eğitilmiş bir sağlık ordusu, doktoru olacak.”
Yazar bunun sağlık turizmine yansımalarının da olacağını söyledi. Sağlık turizmi alanında ülkenin elde ettiği itibarı kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacağını ifade eden Yazar, “Artan komplikasyon vakaları, Türkiye’nin bu alandaki uluslararası güvenilirliğini zedeler” dedi.
