Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, ABD Başkanı Donald Trump’la görüşmesinde antik Yunan tarihçisi Thucydides’i gündeme getirip uyardı.
Bu hafta dünyanın iki süper gücünün lideri Pekin’de bir araya geldi. Zirvede konuşulması beklenen İran savaşı ve Tayvan’daki gerilim gibi başlıklardı. Fakat Şi bu gündeme çok eski bir savaşı da ekledi.
Çinli lider dün (14 Mayıs) yaptığı açılış konuşmasında Milattan Önce (M.Ö.) 431’de Atina ile Sparta arasında patlak veren ve on yıllarca süren bir çatışmayı, yani antik Yunanistan’daki Peloponnesos Savaşı’na atıfta bulundu.
Ardından hegemonik rekabete yönelik bir uyarı niteliğinde yaparak şu soruyu sordu: “Çin ve ABD, sözde ‘Thucydides tuzağı’nı aşarak büyük güçler arası ilişkiler için yeni bir paradigma oluşturabilir mi?”
Thucydides tuzağı nedir?
The Guardian’ın haberine göre Thucydides tuzağı, Trump’ın eski baş stratejisti Steve Bannon dahil dış politika yorumcularının sıkça kullandığı bir ifade. Bu ifadeye göre yükselen bir güç, yerleşik bir gücü yerinden etme tehdidinde bulunduğunda sonuç genellikle savaş oluyor.
Thucydides ‘Peloponez Savaşı Tarihi’ adlı kitabında “Atina’nın yükselişi ve bunun Sparta’da yarattığı korku, savaşı kaçınılmaz kıldı” diye yazdı.
Tıpkı Atina’nın bir zamanlar Sparta’yla savaştığı gibi, burada ima edilen şey Çin’in yükselişinin ABD’de endişe ve olası bir çatışmaya yol açacağı.
Gözlemcilere göre Şi bu terimi yıllardır kullandığını belirtse de Trump’ın ziyareti sırasında atıfta bulunması Tayvan konusundaki tutumunun bir habercisi olabilir.
Çinli lider daha sonra Trump’a Tayvan konusunda atılacak herhangi bir yanlış adımın iki ülkeyi çatışmaya sürükleyebileceği uyarısında bulundu.
Şi, Çin’in kendi toprağı gördüğü özerk adayla ilgili “Tayvan sorunu, Çin-ABD ilişkilerindeki en önemli meseledir. Eğer durum yanlış yönetilirse, iki ülke çatışabilir, hatta savaşa girebilir ve bu da tüm Çin-ABD ilişkisini son derece tehlikeli bir duruma sokabilir” dedi.
Fakat akşam düzenlenen devlet yemeğinde daha uzlaşmacı bir tavır sergileyerek, ABD ve Çin’in ‘kaçınılmaz gibi görünen sürtüşmeyi yönetebileceği’ni söyledi:
“Çin ulusunun büyük yeniden dirilişini gerçekleştirmek ve Amerika’yı yeniden büyük yapmak tamamen el ele gidebilir… ve tüm dünyanın refahını ilerletebilir.”
Trump’sa Şi’nin zarif bir şekilde ABD’nin belki de gerileyen bir ülke olarak nitelendirdiğini söyledi. Bu sabahsa sosyal medyadan şunu yazdı:
“İki yıl önce, aslında gerilemekte olan bir ulustuk. Şu anda ABD dünyanın en sıcak ülkesi ve umarım Çin ile ilişkilerimiz her zamankinden daha güçlü ve daha iyi olacaktır!”
