Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, ABD Başkanı Donald Trump’a Tayvan meselesinin yanlış ele alınması halinde ABD ve Çin’in ‘çatışmaya girebileceğini’ söyledi.
Trump dün (13 Mayıs) Çin’e giti. ABD başkanına ziyarette finans, teknoloji, havacılık ve ticaret alanlarında faaliyet yapan 16 Amerikan şirketinin temsilcisi eşlik ediyor.
Bu seyahat, sekiz buçuk yıl aradan sonra ABD’nin Çin’e yaptığı ilk resmi ziyaret.
Çin devlet medyasının aktardığına göre Şi, ikili görüşmede Trump’a Tayvan meselesinin yanlış ele alınması halinde ABD ve Çin’in ‘çatışmaya girebileceğini’ söyledi.
Devlet televizyonu CCTV’ye göre Şi şunu dedi: “Tayvan sorunu, Çin-ABD ilişkilerindeki en önemli meseledir. Yanlış ele alınırsa, iki ülke karşı karşıya gelebilir, hatta çatışabilir. Tüm Çin-ABD ilişkisini son derece tehlikeli bir duruma sokabilir.”
BBC’nin aktardığına göre Çin’i yakından takip eden uzmanlar, Şi’nin görüşmelerde adaya silah satışını durdurması için Trump’a baskı yapabileceğini belirtiyor.
ABD, 2025 Aralık’ta Tayvan’la 11 milyar dolarlık silah anlaşması yaptığını duyurmuştu.
Geçen cuma (8 Mayıs) ABD’li senatörlerden oluşan partiler üstü bir grup, Trump’a doğrudan bir mektup göndererek Tayvan’a desteği teyit etmesini istemişti.
Mektupta Çin’le yapılacak ekonomik müzakerelere atıfla “ABD’nin Tayvan’a desteğinin müzakere konusu olmadığını Pekin’e açıkça belirtebilirsiniz” denildi.
Trump ocaktaki bir açıklamasında, Şi Jinping’in Tayvan’ı, Çin’in bir parçası olarak gördüğüne işaret etmiş; “Ne yapacağı ona kalmış” demişti.
Çin, Tayvan’ı Pekin’in kontrolüne girecek ayrılıkçı bir eyalet olarak görüyor.
Çin-Tayvan anlaşmazlığı
Çin’de İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Çan Kay-şek liderliğindeki Çin Milliyetçi Partisi (Koumintag) güçleriyle Mao Zedong önderliğindeki Çin Komünist Partisi (ÇKP) arasındaki iç savaşta galip gelen komünistler, 1 Ekim 1949’da Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ilan etti.
Savaşı kaybeden Koumintag üyeleriyse Tayvan’a yerleşip 1912’de kurulan ‘Çin Cumhuriyeti’ iktidarının adada devam ettiğini ileri sürerek burada geçici hükümet kurdu.
Çin Halk Cumhuriyeti’nin kendi topraklarının parçası olduğunu savunduğu Tayvan, 1949’dan bu yana fiili bağımsızlığa sahip. Fakat resmi statüsünün ne olduğu net değil.
1991’de ada yönetimi, Çin Halk Cumhuriyeti’yle savaş halinin son bulduğunu ilan etti.
Tayvan’ı tanıyan yalnızca 12 ülke bulunuyor.
Pekin, ülkelerin hem Çin hem de Tayvan’la resmi ilişkilere sahip olamayacağı konusunda ısrar ediyor.
Ada yönetiminde şu anda Çin’den bağımsızlığı savunan parti bulunuyor. Ana muhalefet partisiyse Pekin’le yakın ilişkileri savunuyor.
Çin, Hong Kong’la da uygulamaya koyduğu ‘tek ülke, iki sistem’ olarak adlandırılan seçeneği Tayvan için masaya sundu. Fakat ada yönetimi bunu kabul etmedi.
Pekin ve Taipei hükümetleri arasındaki siyasi ilişkiler sorunlu olsa da ekonomik ilişkiler yıllar içerisinde ilerleme kaydetti.
1991 ile Mayıs 2021’e dek geçen sürede, Tayvan’ın Çin’deki yatırımları 193,5 milyar dolara ulaştı.
