Şevket Sayılgan: Türkiye aynı anda iki zıt baskıyla karşı karşıya

Bugünkü yüksek faizleri yalnız merkez bankalarıyla açıklamak eksik kalır.

ABD’nin yüksek kamu borcu ve bütçe açıkları daha fazla tahvil arzı yaratıyor. Avrupa savunma ve alt­yapı yatırımlarını artırıyor. Ener­ji dönüşümü yüz milyarlarca do­lar sermaye gerektiriyor. Teknolo­ji şirketleri ise AI veri merkezleri, çipler ve enerji altyapısı için deva­sa finansman arıyor.

Aynı sermaye havuzunun başın­da artık devletler, teknoloji şir­ketleri, enerji yatırımları ve ge­lişmekte olan ülkeler var.

Para bitmedi. Fakat ucuz para için rekabet sertleşti.

Petrol sadece depoyu değil, faizi de pahalandırıyor

Enerji şoku bu baskıyı büyütü­yor. Petrolün yüksek seviyeler­de kalması yalnız akaryakıtı değil; navlun, plastik, gübre, kimya ve üretim maliyetlerini de artırıyor.

Mekanizma basit:

Petrol ↑ → Enflasyon ↑ → Faiz indirimi alanı ↓ → Tahvil faizi ↑ → WACC ↑ → Yatırım ↓

Petrol birkaç ay içinde yeniden gerileyebilir. Fakat enerji şoku kü­resel risksiz faizi uzun süre yüksek tutarsa yatırım kararları yıllarca etkilenebilir.

Türkiye’de denklem daha sert

Türkiye açısından mesele çok daha somut.

TCMB 10 Eylül’de politika fai­zini %37’de sabit tuttu.

Banka aynı açıklamada iç tale­bin zayıf seyrettiğini, buna karşın yüksek enerji fiyatlarının enflas­yon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğunu belirtti.

Yani Türkiye aynı anda iki zıt baskıyla karşı karşıya:

Büyüme ve iç talep zayıflıyor → faiz indirimi ihtiyacı artıyor.

Ama:

Enerji ve dış fiyat baskısı yükseliyor → faiz indirimi alanı daralıyor.

Üstelik TCMB’nin Eylül Piyasa Katılımcıları Anketi’nde yıl sonu enflasyon beklentisi %29,61, yıl sonu USD/TL beklentisi 51,57, 2026 büyüme beklentisi ise %3,0 seviyesinde. 12 ay sonrası kur beklentisi 58,60 TL.

Bu rakamlar Türk şirketinin 2027 bütçesine doğrudan giriyor.

Örneğin bugün 100 milyon do­lar döviz açık pozisyonu bulunan bir şirket için USD/TL’nin 48 ye­rine 52 olması yaklaşık 400 mil­yon TL ilave bilanço etkisi ya­ratır.

Yıllık 2 milyar TL işletme ser­mayesi finansmanı kullanan bir şirketin kredi maliyetinin 5 puan daha yüksek kalması ise yaklaşık 100 milyon TL ilave yıllık finans­man gideri demektir.

Dolayısıyla “TCMB birkaç pu­an faiz indirirse şirket rahatlar” yaklaşımı fazla basit kalıyor.

Şevket Sayılgan’ın yazısı