Hindistan, kadınların regl dönemleriyle ilgili konuşulmasının ‘tabu’ olduğu, hatta o süreçte kadınların toplumdan dışlandığı ülkelerden biri. Bunu aşmak isteyen kadınlar, bir kız çocuk babasının öncülüğünde duvarlarına ve kapılarına regl takvimleri asıyor.
Kadınların regl oldukları dönemleri işaretledikleri takvim fikrini geliştiren kişi, 2015’te başlattığı kampanya kapsamında, babaların kızlarıyla çektikleri selfie’leri yayınlayabildikleri bir sanal müze kuran Sunil Caglan (38).
Kızınla Selfie Vakfı’nın da kurucusu, iki kız çocuk babası Caglan BBC’ye konuştu: ”Regl konusunu evlerde açıkça konuşmuyoruz. Büyük kızımla bu konuyu konuşmak istedim. Önce bilgi topladım. Doktorlarla konuştum. O sırada, kadınların, genç kızların bu süreçte yaşadığı sorunları yakından öğrendim ve onların daha iyi anlaşılması, konuyu konuşmaktan utanmak zorunda bırakılmamaları için bir şeyler yapmak istedim.”
İşe önce büyük kızıyla yakın diyalog kurarak başlayan Caglan, daha sonra konunun tabu olmaktan çıkarılabilmesi için regl takvimini düşündü.
Önce tepki çekti
İki yıl önce Haryana eyaletindeki bazı köylere kendi hazırlattığı takvimleri dağıttı. Takvimler, belirli kesimlerinde, regl döneminde kadınların toplumsal ve dini etkinliklere katılmasına hatta evlerindeki mutfağa girmelerine izin verilmeyen, kadının ‘kirli’ sayıldığı ülkede tepki çekti.
Bazı kırsal toplumlarda kadınların bu dönemde bir kulübede yalnız oturmaya zorlandığını söyleyen Caglan’ın sosyal medyada paylaştığı takvimlere gelen eleştirilerin yüzde 99’u erkeklerdendi.
Takvimi kullanmak isteyen bazı kadınlar ailelerinden baskı gördü. Bunlardan biri Haryana eyaletinin Bivani bölgesinde yaşayan Priyanka Verma’ydı (21): ”Ablam evlenirken ailem çok sayıda misafir geleceğini ve regl takvimimi görmelerinin uygun olmayacağını söyleyerek yırttı.”
Ancak Verma sağlam durdu. Bir takvim daha edinerek duvarına astı ve bu kez kız kardeşlerinin isim ve bilgilerini de ekledi.
1000’e yakın kadın kullanıyor
Caglan, kampanyanın başında 2 bin 800 takvim dağıttı. Bugün, muhafazakarlıkla öne çıkan Haryana, Uttar Pradeş ve Racastan eyaletlerinin köylerinde 1000’e yakın kadın regl takvimi kullanıyor. İlk başta takvim verilenlerin yüzde 30’unun fikri benimsediğini söyleyen Caglan, gün geçtikçe talebin arttığını görünce kadınların takvimleri kendilerinin yapabilmeleri için atölyeler düzenlemeye başladı. Düzenlediği etkinliklerde regl döneminde kullanılan ürünler ve üreme sağlığıyla ilgili bilgiler de paylaşılıyor.
Caglan ve kadınların anlattıklarına bakılırsa takvimler regl dönemlerini, gecikip gecikmediğini, kaç gün sürdüğünü takip etmek için işe yaramanın yanı sıra ‘ülkede bu konuda var olan utanç duvarlarını’ da yıkmaya yardımcı oluyor.
Hayatı kolaylaştırıyor
Haryana’daki ‘Kanvari’ adlı bir köyde yaşayan Supriya Verma’nın (33) söyledikleri bunu doğruluyor: ”Bu köyde 35 kadın takvim kullanıyor. Eskiden lafı bile edilemezdi. Hem takip açısından çok işe yarıyor. Hem de konunun tabu olmaktan çıkması konusunda yardımı oluyor. Hayatı kolaylaştırıyor. Geçmişte çok ağrısı olanlar regl döneminde çalışmaya devam ederlerdi. Kimsenin haberinin bile olmadan hayat devam ederdi. Takvimler sayesinde aileler de daha anlayışlı oldu. Bazı aileler kızlarının daha geç uyanmasına, dinlenmesine izin veriyor ya da kendi işlerinde çalışıyorsa o günlerde daha az çalışmasına izin veriyor. Benim ailem de beni sabah erken kaldırmıyor.”
Haryana eyaletindeki bir başka köyde Mandkola’da yaşayan Ancu Pangal de takvimi kullanmaya başladıktan sonra geçmişte bahsetmekten çekindiği regl döneminde daha rahat davranıyor: ”Ped alırken bile utanırdık. Tapınaklara girmemize izin verilmez regl dönemide. Ve, bir tapınağın regl olan bir kadın gittiğinde kirlenmeyeceğini anlatamazdık. Şimdi durum yavaş yavaş da olsa değişiyor.”
Pangal da önce ailesini zor ikna etmiş regl takvimi asması konusunda. Ama sonrasında onaylamışlar. Onun da dediği gibi kalıplaşmış düşünceler, önyargılar aşılabiliyor ve Caglan ve onun izinden giden kadınlar bu konuda ciddi bir fark yarattılar. Görünen o ki yaratmaya da devam edecekler.
