‘Corona’ salgını, bir süredir dijital ortamlarda yürütülen savaşın yeni cephesini açtı: Yalan haber.
Salgının başından beri dijital ortamda milyonlarca yalan haber üretildi. Öyle ki Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom hükümetlere, uluslararası sağlık kurumlarına, sosyal medya şirketlerine “Yalan haberle savaşalım” çağrısında bulunurken şu cümleyi kurdu: “Sadece bir pandemiyle değil, enfo-demi ile de karşı karşıyayız.” İşte enfo-demi kelimesi literatüre böyle bir giriş yaptı.
Kısa Dalga Podcast Nurdan Bernard salgında dünyada üretilen yalan haberlerin izini sürdü.
Dünya genelinde sosyal medya kullanan her 10 kişiden altısı en az bir yalan haber paylaşıyor.
Corona virüsü ve yol açtığı Covid-19 hakkındaki dezenformasyon, sosyal medya ağlarını yüksek ölçekte kullanan ülkemizde de dalgalar halinde yayıldı, yayılmaya devam ediyor.
Virüsle mücadelede yüksek dozda C vitamini, sıcak su içmek, boğazı ıslak tutmak, dondurma ve tavuk yememek gibi öneriler halen art arda yağıyor ve bilimselliği kanıtlanmamış hurafeler hızla yayılıyor.
Martın birinci ve ikinci haftasında Türkiye’de dolaşan korunma içerikli mesajlarının çoğu, sosyal medya kullanımında şampiyon ülkelerden Hindistan’da, Türkiye’den bir-iki ay önce dolaşımdaydı.
Martın üçüncü haftasında mesaj trafiğine yerli üretim de dahil oldu. Milli danışman, uzman ve bilumum bilir kişilerin tavsiye videoları eklendi. Genelde zararsız görünen bu basit reçetelere anason, dolayısıyla rakı eklendi. Listeye çamaşır suyu ve saf alkol eklenince işler sarpa sardı. İstanbul’da corona virüsünden korunmak amacıyla saf alkol içen 30 Türkmen hayatını kaybetti. Olayın şokuyla Facebook ve Twitter ‘saf alkol ve çamaşır suyu’ kelimeli içerikleri bloke etti. Bu sefer “Gerçekleri saklamak için yayından kaldırıyorlar” diye itham edici videolar üretilip YouTube’a yüklendi. Ve bu videolar yüz binlerce kez izlendi!
Dünya genelinde üretilen dezenformasyon içerikli sahte haberlerle virüsün ortaya çıkmasından Çin, ABD, Batılı ülkeler, hatta Dünya Sağlık Örgütü bile hiçbir delil olmadan sorumlu tutuldu. Herkes kendi durduğu taraftan karşı tarafı suçlayıcı bilgiler üretip yaydı.
‘Corona’ etrafında, ‘suçlu kim’ ve ‘sahte korunma yolları’ ile birlikte tespit edilen üçüncü tema ‘aşı ve ilaçlar’. Irak’taki bir şirketin ilaç bulduğu dünya çapında ana akım medyada haber oldu.
Dezenformasyona karşı işbirliği şubat ayında ciddiye alındı. Mart ayında salgını pandemi olarak niteleyen Dünya Sağlık Örgütü, diğer BM kuruluşları ile haberlerdeki sapmaları denetleyen kuruluşlarla ve tabii kötülüğün yayılmak için kullandığı mecralar yani Facebook, Google, Twitter, YouTube gibi hemen tüm büyük batılı sosyal medya şirketleri ortak eylem için çalışmaya başladılar. Yakında ‘corona‘ içerikli tüm aramalar doğrudan Dünya Sağlık Örgütü’nün konuyla ilgili birim ya da yayınlarına yönlendirilecek.
Corona virüsüyle ilgili ‘yalan haber’ dosyasını dinlemek için tıklayın.
