Teknoloji uzmanı Füsun Sarp Nebil, ‘yerli ve milli sosyal medya’ Next Sosyal Teknofest’te açık kaynaklı sosyal medya platformu Mastodon’un kodlarının kullanıldığını yazdı.
Bunu uzmanların incelemesine dayandıran Nebil “Özetle Next Sosyal Teknofest, Next’le başlayan adı dahil yerli ya da milli değil” dedi.
Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı (T3 Vakfı) ve Baykar, 23 Temmuz’da yerli sosyal medya uygulaması geliştirdiklerini duyurmuş, adını ‘NEXT Teknofest Sosyal’ olarak açıklamışlardı.
ABD’li milyarder Elon Musk’ın sahibi olduğu X’e (eski adıyla Twitter) de benzeyen uygulamada ‘ahlaklı yapay zeka’ denen T3 AI’ın (Grok gibi yanıt veriyor) da olduğu açıklanmıştı.
CHP’nin yazılımcı belediye meclis üyesi Mertcan Üreten, duyurulduktan bir gün sonra App Store’da en popüler sosyal medya uygulamaları listesinde zirveye yerleşen uygulamanın açık kaynak kodlu Mastodon’la yapıldığını, hatta tasarımının bile aynı olduğunu yazdı.
Mastodon, 2016’da Almanya’da yaşayan yazılımcı Eugen Rochko tarafından geliştirilen açık kaynaklı bir uygulama. Yani herkes Mastodon’un kodlarını kullanıp özelleştirerek uygulama bir yapabilir.
‘Adı dahil yerli ya da milli değil’
Füsun Sarp Nebil konuyla ilgili şunları yazdı:
“Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı tarafından ‘yerli ve milli sosyal medya uygulaması’ olarak sunulan Next Sosyal Teknofest’i inceleyen uzmanlar, Almanya merkezli Mastodon isimli açık kaynak sosyal medya platformunun altyapısını kullandığını ortaya çıkardılar (aslında adı bile yerli değil).
Mastodon kendisini ‘satılık olmayan sosyal ağ’ olarak tanımlayan ‘merkeziyetsiz’ bir sosyal medya uygulaması. İsteyen ve olanağı olan herkes Mastodon Hizmet Sunucusu açabilir ve kendi sosyal medyasını yürütebilir.
Teknofest sosyal medyası olarak sunulan Next Sosyal de işte bunu yapmış. Yani bir sunucu almış ve üstüne Mastodon uygulamasının arayüzünü kurarak, bir Mastodon servis sağlayıcı olmuş.
…
Mastodon, ActivityPub protokolünü kullanan açık kaynak bir sosyal medya yazılımıdır. Her kurulan sunucu (instance) kendi topluluğunu barındırır ama bir yandan da diğer sunucularla iletişim kurabilir (federasyon). En az 4-8 GB RAM ve 80-160 GB SSD kapasitesi olan bir sunucu üzerinde kendi alan adınızla bir sosyal medya alanı yaratabilirsiniz. Yarattığınız alan Mastodon’un bir alt alanı olur.
Hatta teknik altyapı ile uğraşmak istemezseniz, sosyal medyanızı sizin adınıza yönetecek olan Masto.host gibi aylık 6 $’dan başlayan ücretlerle böyle hizmet veren yerler de var.
Anlaşılan AKP’liler bu sefer de Donald Trump usulü kendi sosyal medyalarını kurmaya özenmişler. Ama yine yerli-milli değil, Mastodon altyapısıyla. Özetle Next Sosyal Teknofest, ‘Next’ ile başlayan adı dahil yerli ya da milli değil.
Ama AKP yönetimi ya da yakın kişiler, kurumlar sürekli teknolojik bir şeyleri yerli-milli başlığı altında sunuyorlar ama her seferinde altından aslında yurtdışından alınmış bir altyapı çıkıyor. Örnekleri Turkcell’in YAANi ve BİP’i, PTT’nin bir zamanlar Binali (Yıldırım) bey tarafından ‘Bu yerli ve milli Whatsapp’ diyerek sunulan PTT Messanger’dır. Her birinin arkasında, dünyadaki mevcut bir uygulamanın açık kaynak altyapısı kullanıldı ve sanki yerli yapılmış gibi sunuldu. Ama bugün geldikleri noktaya baktığımızda bu uygulamaların hiçbiri başarılı olamamış.
Örneğin 43 milyon abonesi olduğunu söyleyen Turkcell’in BİP’i de, Yaani’si de bir türlü bu 43 milyon aboneyi hatta 10’da birini bile yakalayamadı. Binali Yıldırım’ın Suriye’deki birliklerle ‘güvenli bir şekilde konuştuğunu’ söylediği PTT Messanger ise çıktığı hızla kayboldu, esamesi bile yok.
Next Sosyal için ilk 2 günde 250 bin abone filan diyorlar. Muhtemelen Teknofest’in topladığı kalabalıklara güveniliyor. Ne kadar tutacak ya da tutmayacak hep birlikte göreceğiz.”
‘IP adreslerini görebilir’
Nebil, Türk İnternet’te yazısında ‘Next Sosyal Teknofest’te Kullanıcı IP Adresleri Gözükür mü?‘ başlıklı yazısında şöyle devam etti:
“Kendi Mastodon sunucusunu çalıştıran bir sosyal medya platformu ve bu platformu yönetenler, tıpkı herhangi bir web hizmeti veya sunucusu gibi kullanıcılarının IP adreslerini görebilir. Hatta yaptığı hareketleri (beğeni ya da takip vsvs yanında DM’leri de) ve de meta verileri alabilir.
Yani sunucuyu işleten teorik olarak kullanıcı davranışlarını izleyebilir, bağlantılarını kaydedebilir, takma adlı hesapları gerçek IP adreslerine bağlayabilir.
Ancak bu durum Mastodon’a özgü değildir. Tüm web hizmetleri (Twitter, Facebook, Ekşi Sözlük vb.) benzer bilgilere erişebiliyor. Ülke yönetimi ile anlaşması varsa da bu bilgileri istendiğinde ya da sürekli olarak veriyor olabilir.”
