Nalin Öztekin: İslami bahçe

Okura not

Günün 11’i, Türkiye medyasındaki görüş ve yorum çeşitliliğini yansıtmak amacıyla hazırlanmaktadır. Aşağıda özetini bulacağınız yazıya yer vermemiz, içeriğini onayladığımız ve/veya desteklediğimiz anlamına gelmez.

D. Fairchild Ruggles, İslami Bahçeler ve Peyzajlar’da bahçeyi yalnızca estetik bir sığınak ya da cennetin yeryüzündeki simgesi gibi okumaya yanaşmıyor. Kitapta bahçe; suyun bilgisi, toprağın terbiyesi, bakışın siyaseti ve hafızanın mekana bürünmüş hali olarak beliriyor.

İslami bahçe, uzun yıllar boyunca, özellikle Batılı yorumlarda, Kur’an’daki cennet tasvirlerinin yeryüzündeki estetik karşılığı gibi ele alındı. Akan sular, gölge veren ağaçlar, bölünmüş parseller ve serin avlular, kolayca “öte dünyanın prova edilmiş hali”ne dönüştü. Ruggles’ın en güçlü müdahalesi tam bu noktada başlıyor. Bu yorumun bütünüyle yanlış olduğunu ileri sürmüyor ama tek başına yeterli olmadığını, hatta çoğu zaman yanıltıcı kaldığını gösteriyor.

Çünkü bahçeyi yalnızca metafor düzeyinde kavramak, onu mümkün kılan maddi zekayı görünmez kılıyor: suyu taşıyan kanalları, toprağı dönüştüren emeği, bitkiyi tanıyan bilgiyi, iklimle pazarlık eden sabrı. Ruggles’a göre İslami bahçeyi yalnızca cennetin dünyevi yansıması saymak, onun tarihsel karmaşıklığını ve çeşitliliğini perdelemeye yol açıyor.

Ruggles’ın yaklaşımı, bahçeyi romantik bir fondan çıkarıp medeniyetin çalışma alanına taşıyor.

Nalin Öztekin’in yazısı