Milyarder Elon Musk, ABD Başkanı Donald Trump’la arası bozulduktan sonra ”Tek partili bir sistemde yaşıyoruz, bu demokrasi değil” diyerek Amerika Partisi’ni kurdu.
Fakat ABD’de yeni bir siyasi parti kurmak Mars’a insan göndermekten bile zor.
Peki ama niye?
Dünyanın en zengin insanı Musk, 29 Mayıs’ta Beyaz Saray’daki görevinin sona erdiğini duyurmuş, X’te ‘Bir Büyük Güzel Yasa Tasarısı’ olarak adlandırılan vergi indirimi tasarısını ‘iğrenç bir rezalet’ diye eleştirmişti.
Daha sonra Musk, fuhuş ağı kurmaktan yargılanırken cezaevi hücresinde ölü bulunan Jeffrey Epstein’ın dosyasında Trump’ın adının geçtiğini ve belgelerin sırf bu yüzden kamuoyuyla paylaşılmadığını öne sürmüştü.
Musk’ın sözleri için “Umurumda değil” diyen Trump şöyle konuşmuştu: “Devlet teşvikleri olmasaydı Elon muhtemelen dükkanı kapatıp Güney Afrika’daki evine dönerdi. Belki de (Hükümet Verimlilik Departmanı) DOGE’nin buna bir göz atması gerekiyordur.”
Ünlü işadamıysa X’ten yaptığı bir anketin ardından ‘özgürlük’ vaadiyle Amerikan Partisi’ni kurdu.
Öyle ki anketlere göre Amerikalılar, uzun süredir iki büyük parti (Cumhuriyetçiler ve Demokratlar) dışında bir alternatif arıyor. Fakat ülkede yaklaşık 170 yıldır iki partili düzen egemen.
The New York Times, ABD’de siyasi bir parti kurmanın üç büyük zorluğunu anlattı.
Eyalet kuralları karmaşık
Elon Musk ABD demokrasisini kökten dönüştürme planının ‘zor olmayacağını’ iddia ediyor. Ama eyaletten eyalete değişen adaylık kuralları ve federal kampanya finansmanı yasaları bir hayli karmaşık.
Mesela en zorlu süreç Georgia eyaletinde: İki büyük parti dışındaki isimlerin, aday olabilmek için sadece kendi bölgesinden 27 bin imza toplaması gerekiyor. Bu yasal engelden ötürü 1943’ten beri üçüncü bir parti genel seçim pusulasında yer alamıyor.
Hatta Musk’ın parti için düşündüğü ‘Amerika Partisi’ ismi bile sorun yaratabilir, çünkü New York eyaletinde ‘Amerika’ kelimesini parti adında kullanmak anayasaya aykırı.
Ballot Access News editörü Richard Winger, Musk için “Bu işin zorluğunu fark ettiğinde vazgeçmesi muhtemel” dedi.
Parti kurmak istikrar işi
Musk’ın parti kurma işini kime devredeceği belirsiz. Dahası, bu kişilerin Trump karşıtı olması halinde siyasi kariyerleri kalıcı zarar görebilir. Kaldı ki 78 yaşındaki ABD başkanı, kendisine rakip isimlerle çalışan Cumhuriyetçileri cezalandırmaktan çekinmiyor.
ABD’de Libertaryenler ve Yeşiller gibi bazı küçük partiler zaman zaman seçim pusulalarına girmeyi başarsa da ABD’de üçüncü partilerin ömrü genellikle kısa oluyor.
Örneğin çok konuşulan No Labels hareketi, 2024 seçimleri için hiçbir aday çıkaramadı.
New Yorklu işadamı ve girişimci Andrew Yang’ın kurduğu Forward Party ise bazı eyaletlerde küçük partilerle birleşti, ama ülke genelinde elle tutulur bir başarı elde edemedi.
Musk ve Yang’ın son günlerde temasta olduğu belirtiliyor.
Dahası, 2010’larda merkeze yakın adaylar çıkarmayı hedefleyen Unite America girişimi kurulmuştu. Gelgelelim 2018 seçimlerinden sonra aday göstermeyi bırakarak bağımsız ve üçüncü parti adayların seçimlerde işini kolaylaştırmak için seçim yasası reformuna odaklandı.
Musk ne istediğini henüz bilmiyor olabilir
Musk, Texas eyaletinde bir ‘Amerika Partisi Kongresi’ düzenlemeyi planlıyor. Hatta 2026’da yapılacak ara seçimlerde Senato’da iki-üç, Temsilciler Meclisi’nde sekiz-on sandalye hedeflediklerini söyledi.
Eğer kazanırlarsa, adayların ‘bağımsız’ hareket edeceğini ve iki büyük partiyle yasama görüşmeleri yapabileceğini belirtti.
Fakat Musk’ın ekibi bu planlar için henüz somut bir adım atmadı. Üstelik partinin logosuna ve yapısına dair fikirleri X’in yapay zeka sohbet robotu Grok’tan ve kullanıcı geri bildirimlerinden alıyorlar.
