İsrail saldırıları sonucunda buğday üretimi ciddi ölçüde aksayan Lübnan’da çiftçilerin yaşamı zora girdi.
İsrail üç yıldır Lübnan’la savaşıyor.
Süreçte ülkenin güneyinin büyük bölümünü işgal ederek evleri ve altyapıyı uzmanlara göre ‘kasıt güderek’ yaşanmaz hale getirdi.
İsrail ordusu, ateşkese ve çerçeve anlaşmaya rağmen Lübnan’ın güneyine karadan ve havadan saldırmayı sürdürüyor.
İsrail ısrarcı saldırılarıyla Lübnan’ın buğday üretimini özellikle güneyde ve doğudaki Bekaa Vadisi’nde altüst etti. Bu bölgelerdeki tarım arazilerinin yaklaşık yüzde 24’ü savaş yüzünden terk edildi.
İsrail ordusu ayrıca Lübnan’ın güneyinde işgal altında tuttuğu bölgelerde sık sık kontrol noktası kurarak zeytin hasadını kısıtlıyor.
”(İsrail) Bütün ekosistemi mahvediyor” dedi Al Jazeera’ya konuşan antropolog Münire Hayyat, ”kuraklık ve çölleşme riskini artırıyorlar, esasen bölgedeki toprağın hayata tutunmasına ket vuruyorlar.”
Sözde ateşkes
İsrail 2023’ten bu yana Lübnan’ın güneyindeki geniş bir bölgeyi ‘beyaz fosfor’ gibi kimyasallar da kullanarak hedef alıyor. Analistlere ve bölge halkına göre İsrail’in amacı, toprağı verimsiz ya da yaşanmaz hale getirmek.
2024’te Fransa’nın ve ABD’nin arabuluculuğuyla ateşkes sağlanmıştı, ama İsrail Lübnan’a saldırmayı hiç bırakmadı. Öyle ki İsrail 2 Mart’ta Lübnan’daki savaşı iyice tırmandırdı.
Lübnan merkezli Hizbullah, dönemin İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney suikastından iki gün sonra İsrail’e saldırmıştı. Örgüte göre bu saldırı İsrail’in alışılagelmiş ateşkes ihlallerine bir yanıt niteliğindeydi.
Gelgelelim İsrail bu saldırıyı fırsat bildi, o tarihten sonra Lübnan’ın güneyinde onlarca beldeyi yeniden işgal etti ve sınırdan 10 kilometre içeriye kadar uzanan toprakları ele geçirdi.
Beyrut ve Tel Aviv yönetimleri haziranda ABD arabuluculuğuyla bir çerçeve anlaşma imzaladı. Anlaşmayla ‘pilot bölgeler’ denen bir uygulama başlatılacak, İsrail askerleri bölgeden çekilecek, yerlerini Lübnan ordusu alacak, Lübnan ordusu da Hizbullah’ı silahsızlandırmaya çalışacaktı.
Plan buydu. Fakat İsrail ordusu güney Lübnan’ı yakıp yıkmayı sürdürdü, evleri ve kritik altyapıyı havaya uçurdu, tarım arazilerini de kullanılamaz hale getirdi.
Bekaa buğday ekili alanlarının çoğunu kaybetti
Lübnan Ulusal Bilimsel Araştırma Konseyi’nden (CNRS-L) araştırmacı Meryem İbrahim, Lübnan’ın 2017 ile 2025 arasında buğday sorununu inceleyen ‘Krizdeki Buğday’ başlıklı bir makale kaleme aldı. İbrahim, Al Jazeera’ya şunları söyledi:
”Buğday ekili alanlarda en büyük kayıp güney bölgesinde; 2023-2024’te yüzde 47’ye çıktı, 2024-2025’teyse yüzde 61’e tırmandı. Lübnan’ın buğday üretiminin yaklaşık yüzde 64’ünü karşılayan Bekaa Ovası da ciddi ölçüde olumsuz etkilendi. Bekaa bu iki sezonda buğday ekili alanlarının sırasıyla yaklaşık yüzde 43’ünü ve yüzde 57’sini kaybetti.”
Araştırmaya göre sınırdaki Bint Cebeyl gibi bölgelerde tarım arazilerinin tamamı yok edildi. Doğudaki Baalbek ilçesindeyse arazilerin yaklaşık üçte biri tahrip edildi.
Ayrıca Lübnan’da daha önce buğday ekilen ama artık boş bırakılan arazilerin oranı yüzde 9’dan yüzde 24’e çıktı. Bu arazilerin büyük bölümü güneyde ve Bekaa Vadisi’nde yer alıyor.
Beyrut merkezli bağımsız danışmanlık şirketi AgriDev’de gıda güvenliği uzmanı İlyas Gadban, buğday arazilerinin tahrip edilmesinin ülke genelinde ‘kayda değer bir fark’ yaratmadığını söyledi. Fakat Gadban’a göre ‘geçim kaynaklarını kaybeden’ güneyli buğday çiftçileri feci etkilendi.
En az 4 bin 389 Lübnanlı öldürüldü
Lübnan hükümeti, saldırılarla birlikte ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.
Lübnan Sağlık Bakanlığı, 12 Ekim’deki son açıklamasında, İsrail’in 2 Mart’tan bu yana ülkeye düzenlediği saldırılarda en az 4 bin 389 kişinin öldürüldüğünü bildirmişti.
