ELİF KEY
İstanbul Mecidiyeköy‘de eski Ali Sami Yen Stadı arsasında devam eden inşaatta işçileri taşıyan asansör 32. kattan yere çakıldı, 10 işçi hayatını kaybetti.
Türkiye Makine Mühendisleri Odası’nın (TMMOB) açıklamaları geleceğe dair iyimser bir analiz yapmaktan hayli uzakta. TMMOB’a göre son 10 yıldır Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nı yöneten kadroların ve siyasi iktidarın uyguladığı politikalar değişmediği sürece işçi ölümleri artacak! Kısaca bu sadece bir asansör kazası değil, bu ülkede iş cinayetleri işleniyor.
Tehlikeden bihaberiz
Lakin Türkiye’de her gün yüzlerce binlerce kişi asansörlerde nasıl bir tehlikeyle karşı karşıya olduğundan da bihaber. Çünkü ancak birilerimizin hayatını kaybetmesi, birilerimizin ölmesi gerekiyor.
TMMOB tarafından kurulan Asansör Kontrol Merkezi’ni kaç kişi biliyor? 2006’dan beri Türkiye’deki asansörleri denetleyen Asansör Kontrol Merkezi’nin açıkladığı raporlar her gün tabuta bindiğimizi gösteriyor.
400 bin asansörün yüzde 91’i riskli
Türkiye’deki 400 bin asansörün yüzde 91’i riskli ve binlercesi kayıtdışı ve memleket çapında asansörlerin sadece ama sadece yüzde 3’ünde, ‘Bu asansöre güvenle binebilirsiniz’ anlamına gelen yeşil etiket var.
Asansör Kontrol Merkezi tarafından yapılan denetlemelerde birçok binanın asansör halatlarının yarısı kopmuş, bazılarının kapısı asansör kat hizasına gelmeden açılıyor. Çoğunda da iç kapı yok.
Kimse kayıt tutmuyor
İstanbul’daki yaklaşık 150 bin asansörün sadece yüzde 5’i emniyetliyken, yüzde 95’i binenler açısından risk taşıyor. Örneğin İstanbul Pendik’te ruhsatlı 2 bin asansör var ancak semtte tespit edilen asansör sayısı 6 bin! Diyarbakır’da ise asansörlerin sadece yüzde 2’si emniyetli!
Peki niçin bu kadar az veri ve istatistiğe sahibiz? Çünkü kimse kayıt tutmuyor. Ankara’da asansör kazalarının kayıtlarının tutulması en son 2010’da durmuş. Sebebini bilen yok. Kayıtlardaki bilgi şu: 1998-2010 arasında 1451 asansör kazası olmuş, bu kazalarda 10 kişi ölmüş, 75 kişi ağır yaralanmış. Ama bu kadar!
2 bin sahte tamirci, günde beş değil 15 denetim!
İşin en vahim taraflarından bir başkası ise şu: Türkiye’de asansör tamiri konusunda yetkili 450 firma var. 400 bin asansöre karşılık 450 yetkili son derece yetersiz bir rakam olduğundan, piyasa bu talebi sahte tamircilerle karşılıyor. Asansör Kontrol Merkezi’nin verdiği bilgiye göre, Türkiye’de en az 2 bin korsan tamirci var. Piyasada bu adamlara ‘Çantacı’ deniyor.
Bilim Teknoloji ve Sanayii Bakanlığı’nın günlük denetleme için koyduğu sınır beş, ancak yetkili kuruluşlar günde 15 denetim yapıyor. Yani aşırı denetim yapıyorlar! Bakanlık günde beşten fazla denetim yapılamayacağını söylüyor, çünkü detaylı bir tetkik lazım. Ama anlaşılan bu yetkili kuruluşlar da zaten o denetimleri de yalan dolan yaptıkları için bir güne 15 denetim sığdırabiliyorlar.
Ceza mı? Ne gezer
Asansör bakımı yaptırmamanın parasal bir cezası var mı diye sorunca alınan cevap da şu: ‘Elbette hayır!’
Eğer belediye asansörünüzün riskli olduğunu tespit ederse, asansör en fazla mühürleniyor. Bu konuda fazla bir yaptırım yok, olsa da asansör denetim tamirat ihmalleri sözkonusu olduğunda devreye Kabahatler Kanunu giriyor.
Kabahatler Kanunu’nu uygulayacak bir adalet sistemi var mı diye sormuyorum bile…
