Kasaya geldiğinizde kulaklığınızı çıkarıyor musunuz? İnsanlarla günlerce mesajlaşıp buluşma planını bir türlü netleştirmiyor musunuz? Bir WhatsApp grubundan sessizce çıkıp kayboluyor musunuz?
The Guardian, hem 2026’nın nezaketsizliklerini hem de bunlardan kaçınmanın yollarını derledi.
Nezaketsizliğin biçimi değişiyor. Eskiden masada dirseklerinizi nereye koyduğunuz tartışılırdı; bugün asıl mesele Teams’te “Notumu aldım” yazıp ortadan kaybolmak, toplu taşımada TikTok izlemek ya da bir düğünü içerik üretim platosuna çevirmek.
İş hayatı
Mesai saati dışında iş arkadaşlarına e-posta göndermek
Truth Consulting’de göstergebilimci ve kültür analisti olarak çalışan Bridget Dalton’a göre eski nezaket kuralları büyük ölçüde üstünüzde bulunan kişilere saygı göstermek üzerine kuruluydu:
“Eskiden alt kademedeki bir çalışanın kıdemli meslektaşına mesafeli davranması kabalık sayılırdı. Bugünse konumunu kullanarak daha alt kademede çalışanlara baskı yapmak kaba bulunuyor.”
Gece yarısı attığınız e-postaya “Sabah bakarsın” yazmanız da mesajın gece yarısı gönderildiği gerçeğini pek değiştirmiyor.
Teams veya Slack’te tek kelimelik cevaplar vermek
“Evet.”
“Hayır.”
“Notumu aldım.”
İşyerindeki iletişimin büyük bölümünün mesajlaşma uygulamalarına taşındığı bir dönemde, aşırı kısa yanıtlar, küçümseyici veya pasif agresif görünebiliyor.
İmaj danışmanlığı ajansı Raven’ın kurucu ortağı Sophie Jewes, “Bunlar yanıt değil, omuz silkme hareketinin yazılı hali” diyor ve ekliyor: “Gerçekten bir kelime daha bulamadınız mı?”
Yan masadaki kişiye mesaj atmak
Yüz yüze birkaç saniyede konuşulabilecek bir konu için sürekli mesajlaşma uygulamalarına başvurmak, iş arkadaşlarını aynı ortamı paylaştığınız insanlar değil de ekrandaki kullanıcı adları gibi görmenize yol açabiliyor.
Yanına gidip “Bir dakikan var mı?” demek dünyanın sonu değil.
Kafeden Zoom toplantısına katılmak
‘The Polyester Book of Bad Taste’ kitabının editörü Ione Gamble, kafelerden yapılan görüntülü görüşmelerden pek hoşlanmıyor: “Her zaman arka planda havlayan bir köpek ya da kameranın arkasından geçmeye çalışan biri çıkıyor.”
Gamble’a göre bu görüntü, karşınızdaki kişiyi veya toplantıya uygun bir ortam yaratmayı önemsemediğiniz izlenimini verebiliyor.
Kalıcı otomatik cevaplar kullanmak
“E-postalara yalnızca şu saatler arasında yanıt veriyorum.”
“Son derece yoğun ve önemli bir iş yaptığım için hızlı yanıt beklemeyin.”
Elbette kimsenin günün her saati ulaşılabilir olması gerekmiyor. Ancak sınır koymakla, herkese ne kadar önemli ve meşgul olduğunuzu düzenli olarak hatırlatmak aynı şey değil.
Kamusal alanlar
Telefonunuzdan yüksek sesle video izlemek
Toplu taşımada, kafede, restoranda veya bekleme salonunda telefonun hoparlöründen video izlemek kadar nefret uyandıran az davranış var.
Gamble’a göre taksiler dahil: “Kendi rahatınızı başkalarının rahatlığının önüne koyuyorsunuz. Bu da benim için kabalığın tanımı.”
Videonun komikliği durumu değiştirmiyor. Diğer yolcular o videoyu sizinle birlikte izlemeye karar vermedi.
Kasada kulaklığınızı çıkarmamak
Georgetown Üniversitesi’nde işletme profesörü Christine Porath, ABD’de 2 bin çalışanla yaptığı araştırmada market çalışanlarının aynı durumdan yakındığını gösterdi: Müşteriler kasada ödeme yaparken kulaklıklarını çıkarmıyor, hatta telefonda konuşmayı sürdürüyor.
Porath, çalışmanın sonuçlarıyla ilgili “Bir insanla etkileşime giriyorlar ama ona saygı ve nezaketle davranmıyorlar” dedi.
Kulaklığı birkaç saniyeliğine çıkarmak, kasadaki kişiyi ödeme alan bir makine değil, insan olarak gördüğünüzü göstermenin en basit yollarından biri.
Flört
Günlerce konuşup buluşmayı bir türlü ayarlamamak
Yazar Olivia Petter’a göre flörtün en sinir bozucu alışkanlıklarından biri, görüşme fikrini ortaya atıp planı hiçbir zaman hayata geçirmemek.
Bir diğeri de duygusal olarak yeni bir ilişkiye hiç hazır olmadığınız halde bekârlar etkinliğine gitmek.
Petter şöyle dedi: “Sadece egonuzu beslemek istiyorsanız Instagram’a güzel bir fotoğraf koyun.”
Birini haftalarca “Bu hafta çok yoğun ama haftaya kesin” döngüsünde tutmak, flört etmek değil, takvim simülasyonu oynatmak.
Tren istasyonunda son anda öpüşmeye çalışmak
Petter’ın kuralı açık: “Buluşmanın son birkaç dakikasında veda öpücüğüne kalkışmayın. Toplu taşıma devreye girene kadar öpüşmediyseniz, bir sonraki buluşmayı bekleyin.”
Turnikeler kapanırken, otobüs yanaşırken veya trenin kapısı öterken romantik final yaratmaya çalışmak çoğunlukla yalnızca stres yaratıyor.
Kötü geçen ilk buluşmadan sonra uzun bir ret mesajı göndermek
Bir zamanlar flört dünyasının en büyük günahı ‘ghosting’, yani hiçbir açıklama yapmadan ortadan kaybolmaktı.
Ancak Guardian’ın ‘Blind Date’ köşesinde yazan Kitty Drake’e göre algı değişmeye başladı.
Tek bir kötü buluşmanın ardından uzun, ayrıntılı ve fazlasıyla kişisel bir değerlendirme mesajı göndermek de karşı tarafı gereksiz yere incitebiliyor. Bazen kısa ve nazik bir “Aradığım uyumu hissetmedim” cümlesi yeterli.
Her randevunun ardından performans değerlendirme formu doldurmak gerekmiyor.
Bir arkadaşınızı biriyle tanıştıracağınıza söz verip hiçbir şey yapmamak
Drake, insanların çoğu zaman şöyle düşündüğünü söyledi: “Onları tanıştırmaya niyetli değilim. İşler kötü giderse arada kalan ve garip duruma düşen ben olurum.”
Buna itirazı var Drake’in: “Sen mi garip duruma düşersin? Sen yarım saat biraz garip hissedeceksin diye ben hayatımın geri kalanını yalnız geçireceğim.”
Elbette kimse çöpçatanlık yapmak zorunda değil. Ancak “Seni kesin biriyle tanıştıracağım” deyip bunu yıllarca sohbet malzemesi olarak kullanmak da pek hoş kaçmıyor.
Arkadaşlara ve aileye mesaj atmak
ChatGPT’ye samimi bir mesaj yazdırmak
Dalton’a göre yapay zekâdan yardım alarak içten bir mesaj hazırlamak, kişinin karşısındakini gerçekten önemsediğini ancak duygularını ifade etmekte zorlandığını gösterebilir.
Yine de sonuç bazen tam tersine, umursamazlık gibi algılanabiliyor.
Yapay zekâ işe yarayabilir ama yakın arkadaşınıza gönderdiğiniz özür mesajının şirket birleşmesi duyurusu gibi görünmemesi için içine biraz da sizden bir şey katmanız gerekiyor.
Yazılı mesaja sesli notla yanıt vermek
Gamble’a göre sesli not gönderen kişi, karşısındakinin yaptığı her şeyi bırakıp birkaç dakikalık kaydı dinleyecek zamanı olduğunu varsayıyor:
“Kısa mesajlar bazen kaba çünkü yazmak konuşmaktan daha kolay. Uzun sesli mesajlarsa, insanlardan zaman ayırıp sizi dinlemelerini, bütün ayrıntıları hatırlamalarını ve ardından cevap vermelerini beklediğiniz için kaba.”
Özellikle “Kısaca anlatıyorum” diye başlayıp sekiz dakika süren ses kayıtları bu kategoriye giriyor.
Birini izinsiz WhatsApp grubuna eklemek
Halkla ilişkiler danışmanlık şirketi Lo Studio’dan iletişim uzmanı Ivana Giachino’ya göre bu açık bir mahremiyet ihlali:
“Bir anda hiç tanımadığınız insanlardan gelen mesaj yağmurunun ortasında kalıyorsunuz.”
Bir gruba birini eklemeden önce özelden sormak yalnızca birkaç saniye sürüyor.
Arkadaşların önerdiği planları yanıtsız bırakmak
Internet Anthropology adlı kültür analiz bültenini hazırlayan Carrera Kurnik’e göre grup sohbetinde biri plan önerdiğinde hiç kimsenin yanıt vermemesi, doğrudan “Hayır” demekten bile daha kaba olabiliyor:
“İnsanları öylece ortada bırakmak, küçük düşürücü ve yakınlaşmayı baltalıyor.”
Plana katılamıyorsanız bile bir cümleyle yanıt vermek mümkün. Sessizlik, iyi bir yanıt değil.
WhatsApp grubundan haber vermeden çıkmak
Petter’a göre bir gruptan hiçbir açıklama yapmadan ayrılmak yalnızca olağanüstü durumlarda kabul edilebilir. Örneğin gruptaki biri, çok kısa süre önce ayrıldığınız eski sevgilinizle birlikte olduysa sessiz çıkış hakkınız bulunuyor. Bunun dışındaki durumlarda kısa bir “Ben artık gruptan çıkıyorum, herkese sevgiler” mesajı toplu bir aile krizini önleyebilir.
İçerik üretmek
Tanımadığınız insanlar hakkında içerik hazırlamak
Kurnik şu soruları soruyor: “İlk buluşmanızı anlatan bir TikTok videosu çekmek kabalık mı? Influencer’ların kamusal alanlarda çevrelerindeki insanları da kadraja alarak video çekmesi kabalık mı?”
Ona göre mesele, sosyal medyada kabalığın ödüllendirilmesi: “Öfke içeriklerinin çağında kaba davranmaktan elde edilecek bir şey var: Etkileşim. Kabalık tıklama getiriyor.”
Bir kafede yan masadaki kişinin kavgasını gizlice çekip “İstanbul’da sıradan bir gün” diye paylaşmak içerik üretmek olabilir. Ancak bu, davranışı daha az kaba yapmıyor.
Sosyal etkinlikleri içerik fırsatına çevirmek
Düğün organizatörü Sarah Haywood’a göre özellikle düğünler, bazı konukların sosyal medya için içerik üretme hevesinden fazlasıyla etkileniyor: “Her ayrıntıyı kayda alıyorlar. Koridorda poz veriyor, kendilerini ve düğünün bütün ayrıntılarını çift daha hiçbir şey paylaşamadan yayımlıyorlar.”
Ona göre iyi bir düğün konuğu olmak; orada bulunmak, olanları izlemek, çifti desteklemek ve güne sıcaklık katmak anlamına geliyor: “Bir prodüksiyon ekibinin üyesi gibi davranmak değil.”
Çift ilk dansını yaparken en iyi açıyı bulmak için fotoğrafçının önüne geçmek de muhtemelen bu kapsama giriyor.
Arkadaşlarınızın kötü göründüğü görüntüleri paylaşmak
Aşçı ve yemek yazarı Alexandra Dudley, bir tatilden veya arkadaş buluşmasından video paylaşırken ortam sesini kapatmayı öneriyor: “Arka plandaki konuşmalar son derece özel olabilir.”
Dudley’nin bir başka basit kuralı daha var: “Kendinizin o halde çekilmiş fotoğrafını paylaşmayacaksanız, arkadaşınızınkini de paylaşmayın.”
Sizin ‘çok doğal ve komik’ bulduğunuz kareyi arkadaşınız öyle görmeyebilir.
Arkadaşlarınızın çocuklarını paylaşmak
Giachino’ya göre birçok yetişkin, arkadaşlarının çocuklarının fotoğrafını internette paylaşma konusunda gereğinden fazla rahat davranıyor. Üstelik çocukların fotoğraflarının çekilmesini veya paylaşılmasını isteyip istemediğini çoğu zaman hiç düşünmüyor:
“Çocuklar fotoğraflarının çekilmesinden ve gösteri atı gibi sergilenmekten nefret edebiliyor. Biz bunun havalı olduğunu düşünüyoruz. Onlarsa hiç havalı bulmuyor.”
Anne ve babadan izin almak önemli. Ancak fotoğraftaki çocuk konuşabilecek yaştaysa ona da sormak gerekiyor.
Sosyal etkinlikler
Davetlere yanıt vermemek
Haywood’a göre ortada bir ‘davetlere yanıt vermeyi unutma salgını’ var.
Zihninizde “Tabii ki gelirim” demeniz, ev sahibinin konuk listesine otomatik olarak yansımıyor.
Daveti herkesin bulunduğu WhatsApp grubunda iptal etmek
Dalton’a göre bir etkinliğe katılmayacağınızı herkesin bulunduğu grupta ilan etmek, diğer insanlara da iptal etme cesareti verebiliyor: “İpliği çekmiş oluyorsunuz ve ardından herkesin sökülmesine izin veriyorsunuz.”
Özellikle küçük bir buluşmaysa, iptali doğrudan organizasyonu yapan kişiye yazmak daha düşünceli bir davranış.
Telefonu masaya ekranı yukarı bakacak şekilde koymak
Dalton, gerçek hayattaki buluşmalarımızla eş zamanlı ilerleyen ikinci bir sosyal hayatımız olduğunu söylüyor. Bu nedenle ikisi arasındaki sınırı yönetmek giderek daha önemli hale geliyor.
Telefonu masaya ekranı yukarı bakacak şekilde koymak, her bildirimde dikkatinizi masadan uzaklaştırıyor. Ekranı aşağı çevirmekse küçük ama açık bir mesaj veriyor: Şu anda buradayım.
Daha da iyisi, telefonu çantanızda tutmak.
Tatlı gelmeden sigara veya elektronik sigara içmeye çıkmak
Dudley’ye göre mesele yalnızca sigara içmek değil, bunun masadaki havayı nasıl değiştirdiği: “Yemek bitmeden masanın yarısının kalkıp gitmesi inanılmaz derecede kaba. Bütün grubu bölüyor.”
Masada kalanlar tatlı sipariş edip etmeme konusunda birbirine bakarken, dışarı çıkanlar ayrı bir geceye başlıyor.
Köpeğinizin bütün planlara otomatik olarak davetli olduğunu düşünmek
Gamble, özellikle plan bir başkasının evindeyse bu davranışı çok kaba buluyor: “Eskiden herkesin evcil hayvan sevmediğini ve herkesin sürekli hayvanlarla birlikte olmak istemediğini daha iyi anlardık. Bu anlayış giderek kayboldu.”
Köpeğiniz sizin için ailenin bir üyesi olabilir. Ama bu, arkadaşınızın yeni koltuğu için de aynı statüye sahip olduğu anlamına gelmiyor. Önceden sormak hâlâ en güvenli nezaket kuralı.
