Carbon Tracker ve Global Energy Monitor adlı kuruluşlar tarafından başlatılan uygulamayla küresel fosil yakıt rezervlerini, kullanımını ve salımını takip eden bir veri tabanı kullanıma girdi. Verilere göre Türkiye de dahil birçok ülke yakıt tüketimlerini acilen azaltmalı.
Bu hafta başlatılan uygulama, ülkelerin fosil yakıt rezervlerini ve üretimini değerlendirmekle birlikte bu üretimden kaynaklanabilecek toplam sera gazı emisyonlarını paylaşıyor. Emisyonların daha sonra kalan karbon bütçesi üzerindeki etkisi hesaplanıyor.
Karbon bütçesi, küresel sıcaklıkların 1,5 santigrat derece hedefini aşmasını engellemek için belirlenmiş bir karbondioksit emisyon sınırı.
Veriler, diğer tüm ülkeler üretimlerini derhal durdursa bile yalnızca ABD ve Rusya’ya ait fosil yakıt rezervlerinin küresel karbon bütçesini aşacak miktarda olduğuna işaret ediyor.
Araştırma kapsamındaki 50 bin fosil yakıt sahası arasında en güçlü emisyon kaynağıysa her yıl yaklaşık 525 milyon ton karbon emisyonu üreten Suudi Arabistan’daki Gavar petrol sahası olarak yer alıyor.
89 ülke arasında 35’inci
Kömür üretiminde 11’inci sırada olan Türkiye, toplam karbon emisyonları sıralamasında 89 ülke arasında 35’inci.
Veriler, Türkiye’nin kömür üretiminden ortaya çıkan sera gazı emisyonlarının 2016 yılında 87 ton, 2019 yılındaysa 134 ton olduğunu gösteriyor.
BBC Türkçe’ye bu verileri değerlendiren bağımsız iklim araştırmaları kurumu Ember’ın Türkiye, Ukrayna ve Batı Balkanlar Bölge Sorumlusu Ufuk Alparslan, Türkiye’nin küresel kömür üretiminin yüzde 1,14’ünü yaptığını aktarıyor ve devam ediyor:
“Türkiye’nin Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) iki derecenin altında sıcaklık artışı senaryosuna uyumlu olması için 2030 yılına kadar kömür üretimini yüzde 35, 1,5 derece senaryosuyla uyumlu olması içinse yüzde 46 düşürmesi gerekiyor. 2040 yılına kadarsa bu iki senaryoyla uyumlu düşüş oranlarının sırasıyla yüzde 60 ve yüzde 73 olması gerekiyor.”
‘Hükümetler zararlı projeler geliştirmeye devam ediyor‘
Bilim insanları, 1,5 derece eşiğinin geçilmesinin dünyada eşi benzeri görülmemiş sıcak hava dalgaları, seller, kuraklıklar ve aşırı hava olaylarına yol açabileceğini öngörüyor. Bundan sonra 400 – 500 milyar ton sera gazı salımı olması halinde bu sıcaklık sınırı aşılacak.
Enerji Ajansı (IEA) da 2021 yılında net sıfır senaryosu için hiçbir yeni fosil yakıt projesinin başlatılmaması gerektiğini aktarmıştı. Ancak hükümetler bu eşiği geçmemeyi taahhüt etmiş olsa da birçoğu yeni fosil yakıt projelerini desteklemeye devam ediyor.
Küresel Fosil Yakıt Veri Tabanı ile ‘Urgewald’ adlı Alman kuruluşun birlikte yaptığı bir araştırmaya göre petrol ve doğalgaz şirketleri 100 gigaton (100 milyar ton) karbondioksit emisyon potansiyeli olan yeni projeler geliştiriyor.
Yalnızca ABD’nin fosil yakıt potansiyelinin 577 milyar ton seviyesinde olduğu hesaplanıyor ve bunun büyük çoğunluğunun kömürden geldiği ifade ediliyor. Rusya’nın potansiyelininse 490 milyar ton olduğu belirtiliyor. Bu listeyi Çin, Hindistan ve Avustralya gibi ülkeler takip ediyor.
