Manisa’nın Gölmarmara ilçesinde 15 tarım işçisinin katliam gibi kazada hayatını kaybetmesi mevsimlik işçilerin sorunlarını bir kez daha ülke gündemine getirse de, yakın geçmişte yaşananlar bunun çok da uzun soluklu olamayacağını gösteriyor.
Isparta’nın Yalvaç ilçesinde 18 tarım işçisinin yaşamını yitirdiği kazanın ardından Kasım 2014’te TBMM’de kurulan araştırma komisyonunun hazırladığı raporun milletvekillerine bile dağıtılmadığı ve dört aydır rafta beklediği ortaya çıktı.
256 sayfalık rapor ‘unutuldu’
Yalvaç’taki kazanın, tarım işçilerinin sorunlarının çözümü için ‘milat‘ olması istenmiş ve tüm partilerin ortak desteğiyle Meclis Araştırma Komisyonu kurulmuştu.
Dört aylık çalışması sonrasında, tarım işçilerinin ulaşımdan barınmaya, sağlıktan eğitime kadar birçok konudaki sorunları belirlenip çözüm önerileri sıralandı. Mart 2015 tarihinde tamamlanıp TBMM’ye gönderilen 256 sayfalık rapor, 7 Haziran genel seçimlerinin kurbanı oldu.
Rapor, komisyon üyelerinin girişimlerine rağmen genel kurulda tartışılmadığı gibi, bastırılıp milletvekillerine bile dağıtılamadı, Meclis’te rafa kaldırıldı ve orada da unutuldu.
Sorunlar tespit edildi, çözüm önerileri sıralandı
Toplantı, çalıştaylar ve inceleme gezilerinde, kendilerine sunulan bilgileri, belgeleri inceleyen komisyon üyeleri, tarım sektörünün en önemli işgücü omevsimlik tarım işçileri ve ailelerinin, yönetsel, mevzuat, ulaşım, barınma, sağlık, iş sağlığı ve güvenliği, eğitim, sosyal güvenlik, ücret ve çalışma ilişkileri, aracı ilişkileri, tarım işçisi kadınların yaşadığı zorluklar, çocuk işçiliği, yabancı işçi, örgütlenme ve siyasal hakların kullanımı ve sosyal çevre ile ilişkilere yönelik sorunları tespit etti.
Yalvaç’ta 18 Manisa’da ise 15 tarım işçisinin ölümüne neden olan ulaşım sorununa geniş yer ayrılan raporda, bu sorunun çözümü için şu öneriler gündeme getirilmişti:
1- Göç dönemlerinde şehirlerarası ulaşımlarında tren seferleri veya vagon sayısı artırılmalı ve tren ücretlerinde indirim yapılması suretiyle işçilerin daha ucuz ve güvenli olan tren yolculuklarına yönlendirilmeleri teşvik edilmelidir.
2- Aşırı yolcu taşımaya bağlı kaza ve yaralanmaları önlemek için yoksul ailelerin ulaşım giderleri imkânlar ölçüsünde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının ilgili sosyal yardım fonlarından karşılanması sağlanmalıdır.
3- Göç mevsiminde artan güvenli ulaşım aracı ihtiyacının karşılanması ve mevsimlik tarım işçilerinin kalkış ve varış noktaları ile göç güzergâhlarının belirlenmesi amacıyla İçişleri Bakanlığı koordinasyonu ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından ulaşım planlaması yapılarak ulaşım güvenliğine yönelik trafik denetimleri artırılmalıdır.
4- Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin uzun mesafelerde üstü kapalı araç kasalarında yolcu taşımacılığı yapılmasına izin veren 130’uncu maddesi uzun mesafelerde araç kasalarında yolcu taşınmasını yasaklayacak şekilde değiştirilmelidir.
5- Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin lastik tekerlekli tarım traktörleri ile insan taşınması esaslarını düzenleyen 131’inci maddesinin dördüncü fıkrasına bu tür taşımacılığın yalnızca kısa mesafede yapılabileceği koşulu eklenmelidir.
6- Mevsimlik gezici tarım işçilerinin ulaşımını sağlayan araçlar için alınmak zorunda olunan belgeler yerine daha düşük bir bedelle özel bir belge verilmesi sağlanmalıdır.
7- 2010/6 sayılı Başbakanlık Genelgesi’nin, mevsimlik tarım işçilerinin ulaşım sırasında şehir içinde, otogar ve istasyonlarda, parklarda vs. elverişsiz koşullarda konaklama ve beklemelerine engel olmak için bu işçilere kamuya ait alan ve tesislerden yararlanma imkânı sağlanmasını öngören 3’üncü maddesi hayata geçirilmelidir.”
Özel: Vekillerin işçi ve köylülere karşı vicdani sorumluluğu var
Komisyon raporunun mecliste tartışılmamasına ve milletvekillerine bile dağıtılmamasına tepki gösteren CHP Grup Başkanvekili Özgür Özel şunları söyledi: “Talebimiz, meclisin bunu gündemine alması ve rapor içeriğinde bulunan önerilerin, parti gruplarının mütabakatıyla kanunlaştırılarak hayata geçirilmesi yönündedir. Bunu sağlamak Türkiye dört bir yanından gelen 550 milletvekilinin oy isterken dillerinden düşürmediği köylülere, çiftçilere işçilere karşı vicdani sorumluluğu ve namus borcudur.”
Acı ama gerçek: Gölmarmara’da hayat kaldığı yerden ‘aynen’ devam
Mevsimlik facia: Isparta’da 17 mevsimlik işçi şarampole yuvarlanan midibüste can verdi
