ELMAS TOPCU
@topcuelmas
Türkiye ile Almanya arasındaki ‘karikütür meselesi’ne söz konusu karikatürün çizerleri de kayıtsız kalamadı. İki çizer, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a ‘megalomani’ ve ‘paranoya’ eleştirisi getirdi.
Almanya’nın saygın çizerlerinden Achim Greser ve Heribert Lenz, mesele haline gelen karikatürü 2011 yılında, Türkiye’den Almanya’ya göçün 50’nci yılı vesilesiyle Frankfurter Allgemeine gazetesi için çizmişti. Karikatür, bu yıl Baden-Württemberg Eyaleti’ndeki liselerde okutulan ders kitaplarından birine alınınca AKP hükümeti rahatsızlığını dile getirmiş, Alman hükümetinden dolaylı olarak sansür ve özür talebinde bulunmuştu.
Karikatürde ne var?
Karikatürde, Bavyera’daki Alp Dağları’nda, tipik bir Alman restoranının Türkiye kökenli biri tarafından işletildiği görülüyor. Restoranın isminin yanında ay yıldız görülüyor. Alman olduğu geleneksel giyisilerinden anlaşılan müşterilerden birinin nargile içtiği, diğerinin de yediği acılı atıştırmalık nedeniyle kızardığı dikkat çekiyor.
Karikatürün altında ‘Almanya’ya Türkiye’den göçün 50 yılı – Bir başarı öyküsü’ ifadesi var. Restoranın yanında bir köpek kulübesi var ve bağlı bekçi köpeğinin kulübesinin üzerinde ‘Erdoğan’ yazılı. Türkiye’nin Almanya’ya çıkışmasının nedeni de ‘Erdoğan.’
Dolaylı sansür ve özür talebi
Dışişleri bakanlığı, ‘Erdoğan’ isimli köpekle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kastedildiğinden yola çıkarak, karikatürü Almanya’daki ayrımcılığın bir göstergesi olarak nitelemişti. Alman büyükelçisi davet edilip ‘düzeltme‘ istenmişti. Resmi açıklamada da söz konusu karikatürün Almanya’daki Türkiye kökenlilerin uyum sürecini olumsuz etkileyeceğini ileri sürülüp Alman makamları göreve çağrılmıştı.
Bazı AKP’liler Almanya’nın özür dilemesini istemişti. AKP’nin Almanya’daki uzantısı olarak nitelenen Avrupalı Türk Demokratlar Birliği de (UETD) sosyal medyada karikatürü ve Almanya’nın tavrını protesto kampanyası başlatmıştı.
Almanya’dan ‘ders’ üstüne ‘ders’ geliyor
Türkiye’nin tepkisi üzerine dün önce karikatürün ders kitabı olarak okutulduğu Baden-Württemberg Eyaleti Başbakanı Winfried Kretschmann, Erdoğan’a, “Önce kendine baksın“ mesajı vermişti.
Bugün de Almanya Federal Hükümet Sözcüsü Steffen Seibert, Erdoğan’a “Eleştiriye uğrayan politikacının yapabileceği en iyi şey sükunetini korumak ve rahat davranmaktır“ diyerek bir nevi ‘ders notu’ gönderdi.
Çizerler de ses verdi
Son olarak ‘başkahramanlar’ da topa girdi. Söz konusu karikatürün çizerleri Achim Greser ve Heribert Lenz‘in, gazeteleri Frankfurter Allgemeine’ye tarz olarak yumuşak, ama içerik olarak hayli sert bir makale yayımlandı. Makalede Erdoğan’a ‘magalomani’ ve ‘paranoya’ eleştirisi yöneltildi.
‘Yoksa işin sonu nereye varır?’ başlıklı makalenin çevirisi şöyle:
“Söz konusu karikatür bundan üç yıl önce, Almanya’ya Türkiye’den göçün 50’nci yılı vesilesiyle çizildi. Karikatürde resmedilen, Türkiye kökenlilerin Almanya’ya uyumundaki başarı. Karikatürde bir Türk restoran işletmecisi, Bavyera’nın yerlisi müşterilerine hizmet verirken görüntüleniyor.
Karikatürde, Türk ve Alman kültürü arasındaki farklılıkların karşılıklı kabul edildiği, tek sorunun ise acılı Türk mutfağı olduğu (acılı yediği için yüzü kızarmış müşteriyle) hicvediliyor.
Hoşgörü, uzlaşma ve eğlence
Önyargısız bakıldığında, hoşgörü ve uzlaşma temelinde, biraz da eğlenceli bir sahne.
Bizim alanda insan her vakit absürd yanlış anlamaları da hesaba katmak zorunda elbette. Günümüzde espri ve ironiyi anlama yeteneği maalesef giderek azalmakta.
Nasıl bir büyüklük kompleksi ve paranoyadır?
Bizim karikatür için de aslında Alman Alpleri Derneği, Bavyeralı hemşehri dernekleri veya Türk gıda üreticilerinden eleştiri gelebileceğini hesaba katmıştık. Ama tepkinin Türkiye Cumhurbaşkanı’ndan gelebileceğini tahmin etmemiştik.
Bir devlet adamında nasıl bir ‘büyüklük kompleksi’ veya ‘paranoya’ olmalı ki küçük bir kitle tarafından görülen ve karikatürün asıl konusunu bile teşkil etmeyen bir detaya öfkeleniyor?
‘Anlamak mümkün değil’
Bir de nasıl olup da karikatüdeki köpek kulübesinin üzerinde yazan ‘Erdoğan’ ismiyle kensisinin kastedildiği sonucuna varıyor? Anlamak mümkün değil. Zira bildiğimiz kadarıyla Erdoğan, Almanya’daki Müller veya Schmidt‘e denk gelecek kadar Türkiye’de yaygın kullanılan bir isim.
Almanya’da söz konusu karikatür nedeniyle tehdit altında olduğunu söylediği toplumsal barışa asıl tehdit Sayın Erdoğan’ın müdahalesi.
Aydınlanmayla elde ettiğimiz, toplumda ironi de içeren bir diyaloğa izin veren kazanımlar, kibirli bir hükümdarın hassasiyetine kurban edilemez.
Yoksa işin sonu nereye varır?”
‘Karikatür krizi’nde Almanya’dan tokat gibi yanıt: Erdoğan önce kendine baksın
Türkiye ‘Erdoğan’a özür beklerken, Almanya’dan bir ders daha geldi!
‘Erdoğan karikatürleri külliyatı’na yenileri eklendi
