NEVŞİN MENGÜ
@nevsinmengu
“Şiştiniz mi, patladınız mı, kudurdunuz mu, gazımız bir yerinize mi kaçtı!”
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın cuma günü açıkladığı müjde iktidar muhipleri tarafından böyle kutlandı. Halkın bir kısmı çıkan gazı beğenmemekle, yeterince sevinmemekle eleştirildi. Peki sevinmeyenlerin kabahati neydi…
Her şey çarşamba günü Erdoğan’ın, “Bir müjde vereceğim” demesiyle başladı. Hatta Abdulkadir Selvi’nin aktardıklarına göre, “Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kalyon Güneş Teknolojileri Fabrikası’nın açılışında bir müjde vereceğini söyleyince, hazırlıkları yapan ekip bir an, ‘Eyvah! Yoksa burada mı açıklayacak?’ diye panik olmuş. Ama cumhurbaşkanı ‘cuma günü’ dediği için rahatlamışlar.”
Erdoğan “Müjde vereceğim” dedi, Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak “Türkiye eksen değiştirecek” diye tweet attı. Müjdeyle ilgili spekülasyonlar aldı başını gitti haliyle. Önce Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de gaz bulduğu haberi yayıldı, daha sonra bulunan gazın Karadeniz’de olduğu anlaşıldı. Bu sırada Türk televizyonlarında kadrolu yorumcular çoktan Türkiye’yi doğalgaz rezervleri konusunda Rusya ile yarışır hale getirmişti. İktidar çoğu zaman propaganda araçlarını son derece ustaca kullanıyor, ancak zaman zaman işin ayarı böyle kaçıyor ve gereğinden fazla beklenti yaratılmış oluyor.
Cuma sabah uluslararası haber ajansı Reuters, Türk bir yetkiliye dayandırdığı haberde Türkiye’nin 800 milyar metreküp gaz bulduğu haberini geçti. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın saat 15:10’da açıkladığı müjde ile Fatih sondaj gemisinin, Karadeniz Ereğli’nin 175 km kadar kuzeybatısında, ‘Tuna-1’ bölgesinde 320 milyar metreküplük bir doğalgaz yatağı bulduğu anlaşıldı.
Cuma sabahından itibaren Merkez Bankası sattığı için 7.20’lere gerileyen dolar müjdeden sonra tekrar hızla 7.30’ların üzerine çıktı. Açıklamadan önce yükseltilen beklenti aslında Türkiye için negatif çalıştı; abartıldığı kadar büyük bir bulgu olmaması doları tekrar yükseltirken, borsayı yeniden düşüşe geçirdi.
320 milyar metreküplük gaz 2023’te dağıtılmaya başlanacak ve altı-yedi yıl boyunca Türkiye’nin doğalgaz ihtiyacını karşılayabilecek.
Murat Yetkin’in yaptığı karşılaştırmada aktardığı gibi; “Kıbrıs Rum hükümetinin yıllardır çıkartmaya çalıştığı ancak Fransız ve İtalyan şirketlerince dahi ekonomik bulunmadığı için üstlenilmeyen doğalgaz yataklarının büyüklüğü 1.7 trilyon metreküp tahmin ediliyor. Dünyanın en büyük doğalgaz yataklarına sahip Rusya’nın (tahmini değil) kanıtlanmış rezervleri 50 trilyon metreküp. Onu 33.8’le İran, 23.8’le Katar izliyor. Yani, 320 milyar metreküp küçümsenecek bir başarı değil ama maalesef Türkiye’nin enerjide dışa bağımlılığını bitirecek bir miktar değil.”
Bir de tabii gazı çıkartmak için yapılacak yatırım var; çok basit anlatımla, önce kuyubaşları yapılacak, kaç tane kuyu ise yanma testleri yapılacak. Sonra manifold yerleşecek, deniz terminali yapılacak, 150 kilometre terminalden karaya hat çekilecek, karada susuzlaştırma ve H2S temizleme üniteleri ve kompresör istasyonları kurulacak. Ondan sonra 60 bar basınca ayarlanıp BOTAŞ hattına verilebilecek.
Elbette Karadeniz’de doğalgaz kuyusu bulunması olumlu bir gelişme. İktidar bulunan bu rezervi yeni bir başarı destanı yazmak, tabanını konsolide etmek; kendi tabanından olmayanlara da; “Şiştiniz mi, çatladınız mı patladınız mı” demek için kullanmak istiyor. Ancak ne var ki ortada şişecek-çatlayacak bir durum bulunmuyor. Hali hazırda iktidara yakın medya ajansları, bulunan gazdan kat be kat fazla ‘gaz videosunu’ sosyal medya ve televizyonlar aracılığıyla piyasaya vermiş bulunuyor.
Ne var ki Türkiye artık öngörülemez ve güvenilemez bir ülke olarak algılandığı için 2020’nin ilk altı ayında Türkiye’nin tahvil piyasasından 7 milyar dolar, hisse senedi piyasasından 4 milyar dolar tutarında yabancı yatırımcı çıktığı unutuluyor. Didaktik gaz videoları gerçekleri sadece şimdilik örtüyor.
