tıpkı sömürge hükümetlerinin az sayıda aracı kuruma mahkum olması gibi Osmanlı İmparatorluğu da borç ararken birkaç aracı firmanın koşullarına boyun eğmek zorunda kalıyordu. Osmanlı tahvillerini Avrupa borsalarında satabilmek için Rothschild, Osmanlı Bankası gibi güçlü aracı kurumlara yüksek komisyon bedeli ödüyor; tahvillerini, üzerlerinde yazılı değerin çok altında değerlerle piyasalara sürmek zorunda kalıyordu.
Üstelik Osmanlı’nın, Attard’ın bahsettiği Avustralya ve Kanada gibi yerleşimci sömürgelerden önemli bir farkı vardı. Bu ülkeler Londra’dan buldukları borçlarla büyük altyapı projelerini finanse ederken Osmanlı, Avrupa piyasalarına sürdüğü tahvillerden elde ettiği geliri savaş giderlerini karşılamak ve daha önce aldığı borçların faizini ödemek için kullanıyordu.
Bu durumun sürdürülemezliği ortadaydı. Nitekim 1827’de Londra Borsası’nda benimsenen “eski borcunu ödemeyen devletin yeni tahvilleri borsaya kabul edilmez” kuralı gereğince Osmanlı, borcunu çevirecek yeni kaynak bulamaz hale geldi ve 1875-1876 yıllarında moratoryum ilan ederek iflas etti. Bu sürecin sonunda ise Osmanlı maliyesini kontrol altına alan Düyun-ı Umumiye İdaresi kuruldu.
Bugün de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’i sık sık Londra’da, Türkiye’nin tahvillerini küresel piyasalara kabul ettirmeye çalışırken görüyoruz. Mekanizma biraz değişmiş, bugünkü aracılar farklılaşmış olabilir ancak işin özü pek de farklı değil.
Şimşek aralarında J.P. Morgan ve Goldman Sachs gibi yatırım bankalarının da bulunduğu bir grup aracıya Türkiye’nin tahvillerini uluslararası piyasalarda pazarlamaları için adeta dil döküyor. Ekonomi politikalarının küresel sermayenin istediği rotadan sapmayacağına dair güvenceler veriyor. Kamu harcamalarını kısacaklarını, asgari ücreti ise katiyen yükseltmeyeceklerini taahhüt ediyor…
Kısacası; finans piyasalarının Londra ayağında kurulan güç ilişkileri dünden bugüne özünde aynı mantıkla işlemeye devam ediyor.
O esnada Türkiye’de fon vurgunuyla milyonlar dolandırılıyor, sarsılan ekonomiyi toparlamak için yine Londra’da kapılar çalınıyor ve bedel olarak emekçilerin kemerleri biraz daha sıkılıyor…
